کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
52طریقى را كه امام به حسب شرائط مكان و زمان و مقتضیات و با وجود گرفتارىها و موانع و مشكلات پیموده است؛ و بقیه راهها به حسب شدّت قرب و یا بُعد به این راه از مقادیر و سهام متفاوتى از صراط مستقیم برخوردارند.
و بنابراین خوب واضح میشود كه چگونه عَلِىٌّ عَلَیهِ السَّلامُ هُوَ الصِّرَاطُ الْمُسْتَقِیمُ.
در كیفیت پیمودن راه مستقیم
راهى را كه انسان بسوى خدا دارد همان نفس اوست كه همه باید از راه عبور از نفس به خدا برسندو چون نفوس از جهت پاكى و طهارت مختلفند، و از جهت صدق و صفا و شوائب انّیتهاى شخصیه و استكبار و یا خلوص نیت و تزكیه سرّ متفاوتند؛ بنابراین راهها مختلف خواهد شد؛ و آن نفس كه ازهرجهت اخلاصش شدیدتر، و صدق و صفایش افزونتر، و تزكیه و طهارتش بهتر، و سرعت حركتش عالىتر باشد آن صراط مستقیم و در بین جمیع نفوس حتّى انبیاء، از رسول اكرم و علىّ بن أبى طالب و امامان به حقّ از ذرّیه آن دو بزرگوار كسى را در استقامت طریق بهتر و یا مساوى سراغ نداریم و لذا آنان سبیل اعظم و صراط اقوم مىباشند.
أَنْتُمُ الصِّرَاطُ الأقْوَمُ، وَ شُهَدَاءُ دَارِ الْفَنَآءِ، وَ شُفَعَاءُ دَارِ الْبَقَاءِ!1
«شما راه استوارترین؛ و گواهان این دنیاى فانى؛ و شفیعان آن عالَم باقى براى مردم هستید!»
- «از جمله فقرات زيارت جامعه کبيره.