کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
57تجلّى گر رسد بر کوه هستى *** شود چون خاک ره هستى ز پستى گدائى، گردد از یک جذبه شاهى *** به یک لحظه دهد کوهى به کاهى برو اندر پى خواجه به أسرا *** تفرّج کن همه آیاتِ کبرى برون آى از سراى امّ هانى *** بگو مطلق حدیث مَن رآنى گذارى کن ز کاف کنج کونین *** نشین بر قاف قرب قاب قوسین دهد حقّ مر ترا از آنچه خواهى *** نمایندت همه اشیاء کما هى1 و نیز فرماید:
کتاب حقّ بخوان از نفس و آفاق *** مزین شو به اصل جمله اخلاق اصول خُلق نیک آمد عدالت *** پس از وى حکمت و عفّت، شجاعت حکیمى راست گفتار است و کردار *** کسى کو متّصف گردد به این چار - ديوان «گلشن راز» ص ١٧ تا ص ١٩