معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجب‌الإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امت‌ها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاء‌الله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
129اخْرَى: نَحْنُ الْمَوَازِینُ الْقِسْطْ ..1
«از این آیه مباركه: كه ترازوهاى قسط و عدل را در روز قیامت قرار میدهیم، پرسش كردند، حضرت فرمودند: مراد از ترازوهاى قسط و عدل پیامبران و اوصیاى آنها هستند.»
و در روایت دیگر وارد است كه معصومان علیهم السّلام فرموده‌اند: ما میزانهاى قسط هستیم.
بارى این مطلب اخیر را كه مرحوم فیض در سوره أعراف در ذیل آیه: وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بیان فرموده است به منزله مقدّمه دوّم است براى مطلبى كه ما میخواستیم بیان كنیم و بنابراین نتیجه مطلوب بسیار روشن است:
بنا بر مقدّمه اوّل بدست آمد كه الفاظ از جمله لفظ میزان و ترازو براى معانى عامّه وضع شده‌اند و بنا بر مقدّمه دوّم بدست آمد كه خداوند در روز قیامت براى اعمال و موقعیت و وضعیت انسان میزان قرار میدهد؛ و نتیجه از ضمّ این دو مقدّمه این میشود كه: ترازو و میزان أعمال براى انسان، انبیاء و اوصیاء، و راه و روش آنها و شریعت و سلوك آنها بسوى خداست، و با این میزان عمل هر فردى از افراد امّتهاى گذشته و آینده را اندازه گیرى مى‌نمایند؛ و با این معیار مى‌سنجند
- تفسير «صافى» ج ١، از طبع وزيرى ص ٥٦٥، در تحت تفسير آيه: وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ در سوره أعراف