معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجب‌الإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امت‌ها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاء‌الله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
138نفسانیه و دواعى شیطانیه دور باشد، بنابراین مثلًا در این امّت در یك كفّه ترازوى عمل، عمل شجاعت و دفاع از حقوق نفس و مسلمین رسول الله و یا أمیر المؤمنین را قرار میدهند، و در كفّه دیگر شجاعت‌هاى هر كس را كه بخواهند بسنجند، و به میزانِ هم وزنى و یا مقدار كم وزنى حدود و مشخصّات شجاعت‌ها معلوم میشود.
و لذا حضرت صادق علیه السّلام در این روایت فرمودند: میزان، عدل است و در آیه قرآن داریم كه میزان حقّ است؛ وَ الْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُ و میزان عدل چنانكه خواهیم گفت میزان حقّ است، و حقّ و عدل داراى مصداق واحدى هستند، و مفهوم آنها بالاعتبار تفاوت دارد.
نمازهاى هر یك از امّت را با نماز حقّ و عدل مى‌سنجند؛ یعنى عدل را در یك كفّه و نماز مورد سنجش را در كفّه دیگر قرار میدهند؛ هر چه این نمازها به آن نماز از جهت طهارت سرّ، و حضور قلب، و قوّت تخاطب، و شدّت فناء، و پاكى نیت، و سائر آداب و جهات ظاهریه و باطنیه نزدیكتر باشد عقربه نماز سنج به محلّ آن نماز واقعى و حقیقى نزدیك میشود؛ و هر چه از جهت این امور دورتر باشد عقربه نماز سنج دور مى‌ایستد. و فاصله و بُعد بین این دو نماز را نشان میدهد.
و اگر بخواهیم آن میزان عدل الهى را خوب بفهمیم كه چگونه سنجش میكند به دستگاههاى كامپیوتر در دنیا تشبیه میكنیم، غایة الامر این دستگاهها مادّى و طبیعى است؛ و آن میزان عدل معنوى و روحانى.
دستگاههاى كامپیوتر همچون رادار مشخّص كننده فوراً حدّ و اندازه مطلوب را نشان میدهد. دستگاه نماز سنج، روزه سنج،