نور ملکوت قرآن - ج1

 هشتم: آنكه باید دزدى‌ سرّاً باشد، یعنى مخفیانه. یعنى اگر دزد در حضور مالك چیزى را بدزدد، حدّ قطع ید بر او جارى نیست.

 نهم: آنكه دزدى از پدر نسبت به مال پسرش‌ نباشد. در این صورت حكم جارى نیست.

 دهم: آنكه دزدى‌ از غلام نسبت به مال آقا و مولایش‌ نباشد. و در اینصورت حكم جارى نیست.

 یازدهم: آنكه دزدى‌ در عام مَجاعَة نباشد؛ یعنى در سال خشكى و تنگى كه قحطى پیش آمده است، نبوده باشد. و چنانچه دزدى، در این سال‌ها چیزى بدزدد، حكم قطع ید درباره او نیست.

 دوازدهم: ارجاع دزد به حاكم به‌ درخواست غَریم‌ (كسى كه مال او را دزدیده‌اند) بوده باشد؛ بنابراین اگر غریم از حقّ خود بگذرد و دزد را ارجاع به حاكم ندهد، حدّى درباره وى اجرا نمى‌گردد.

 اینها شرائطى است كه فقهاء در كتب فقهیه خود ذكر نموده‌اند؛ و بنابراین قطع ید سارق در موارد بسیار اندكى تحقّق مى‌یابد، و آن در جائى است كه هر دوازده شرط متحقّق باشد؛ آنهم در صورتى كه سرقت و دزدى دزد، در نزد حاكم شرع، یعنى مجتهد جامع الشّرائط به اقرار و اعتراف خود سارق و یا به بینه و شهادت دو نفر مرد متّقى و عادل به ثبوت برسد، و گرنه حاكم حكم به اجراء حدّ درباره وى نمى‌كند. بریدن دست هم عبارت است از بریدن چهار انگشت دست راست فقط: خِنْصِر و بِنْصِر و وُسْطى و مُسبِّحه (سبّابه) و باید انگشت ابهام را كه شصت است باقى گذارند؛ و تمام كف دست نیز باید باقى بماند.

ملاقات ابوالعلاء معرّی با علم الهدی، و مناظرۀ شعری در بریدن دست دزد

 در «روضات الجنّات»، در شرح حال و ترجمه أبوالعلاء مَعرّى آورده است كه در اوقاتى كه از شام به بغداد براى ادراك محضر علم الهدى سید