نور ملکوت قرآن - ج1

قتل پرهیز كنید. و این جمله به منزله تعلیل است براى تشریع قصاص.

 و چنین ذكر نموده‌اند كه: جمله‌ ﴿وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ﴾ با ایجاز و اختصارش، و كمىِ حروف و سلیس و روان بودن لفظش، و پاكى و صفاى تركیبش، از بلیغ‌ترین آیات قرآن در بیان مقصود و معنى است؛ و از بلندترین آیات در بلاغت و رساندن آن حقیقت است.

 و این عبارت، قوّت در استدلال، و جمال و زیبائى و لطف در معنى، و نازكى و رقّت در دلالت، و ظهور مدلول را در خود جمع كرده است. و قبل از قرآن بُلَغاى عالَم، عباراتى درباره قتل و قصاص آورده بودند كه از جهت بلاغت و جزالت اسلوب، و نظم آنها موجب شگفتى ایشان بود مثل اینكه: قَتْلُ الْبَعْضِ إحیآءٌ للجَمِیع‌ «كشتن بعضى، زنده نمودن همه است.»

 و مثل اینكه: أکثِرُوا القَتْلَ لِیقِلَّ القَتْلُ‌ «كشتن را زیاد كنید تا كشتن كم شود!»

 و مثل اینكه: الْقَتْلُ أنْفَى لِلقَتْلِ‌ «كشتن، بهتر كشتن را از بین مى‌برد.» و این جمله از همه آن جملات سابق بر آن، بیشتر موجب تعجّب بود.

 امّا همین كه این آیه از قرآن آمد، همه آنها را نفى كرد، و در بوته نسیان و فراموشى سپرد: وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ. زیرا این آیه، حروفش كمتر و تلفّظش سهل‌تر است؛ و كلمه‌ قصاص‌ در آن معرفه آمده است و كلمه‌ حَیوةٌ نكره، براى آنكه دلالت كند كه نتیجه حاصله از قصاص، وسیعتر و عظیم‌تر از خودِ قصاص است. و علاوه این عبارت مشتمل است بر بیان نتیجه و بر بیان حقیقت مصلحت كه همان حیات است. و علاوه نیز متضمّن حقیقت معنائى است كه غایت و فائده قصاص را مى‌رساند، و آن اینست كه: قصاص، جامعه را به سوى حیات مى‌كشاند؛ امّا كلمه قتل، این معنى را نمى‌دهد، چون كه قتلى كه از روى عدوان سر زده باشد، مؤدّى به سوى حیات نیست.