نور ملکوت قرآن - ج1

 و علاوه بر اینها نیز آیه مشتمل است بر موارد دیگرى غیر از قتل كه آنها نیز مؤدّى به حیات است؛ مثل اقسام قصاص در غیر مورد قتل.

 و علاوه مشتمل است بر معناى اضافى دیگرى؛ و آن مفهوم متابعت و دنبال بودن است، كه از معناى قصاص بدست مى‌آید؛ نه از كلمه قتل. زیرا از عبارت‌ الْقَتْلُ أنْفَى لِلْقَتْلِ‌ عنوان اینكه این قتل به دنباله و در اثر قتل اوّل است مستفاد نمى‌شود.

 و علاوه مشتمل است بر ترغیب و تحریض بر قصاص؛ زیرا دلالت دارد بر آنكه در قصاص، حیاتى است كه براى مردم ذخیره شده است و آنها از آن غافل مى‌باشند. آنان مالك این حیات هستند و باید آنرا بدست آورند. مثل آنكه بگوئى: براى تو در فلان مكان و یا در نزد فلان كس، مالى و ثروتى است.

 و علاوه در عبارت اشاره‌است به اینكه گوینده این كلام هیچ نیت و قصدى مگر منافع خود مردم و مراعات مصلحت آنها را ندارد، بدون آنكه از این عمل منفعتى به خودش عائد گردد؛ چون كه مى‌گوید: وَ لَکمْ‌ (و براى شماست).

 اینها وجوهى بود از لطائفى كه آیه بر آنها اشتمال دارد، و بعضى وجوهى دیگر ذكر نموده‌اند كه شخص متتبّع بر آنها بر خورد مى‌كند. مطلبى كه هست آنست كه: این آیه طورى است كه هر چه در آن بیشتر تدبّر نمائى، جمال خود را در تجلّیات خود بهتر مى‌رساند، و غلبه نور و درخشش آن تو را فرا خواهد گرفت. وَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيا.¹

 «و گفتار و كلمه خدا، آن گفتار و كلمه بلند مقام و رفیع المنزلة است.»