نور ملکوت قرآن - ج3

از جعفر بن محمّد علیه السّلام که مى‌گفت: مَا لَهُمْ؟! قَاتَلَهُمُ اللهُ! عَمَدُوا إلَی‌ أعْظَمِ ءَ‌ایَةٍ فِی‌ کِتَابِ اللهِ فَزَعَمُوا أنَّهَا بِدْعَةٌ إذَا أظْهَرُوا، وَ هِیَ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ؟!

 «چه بر سرشان آمده است؟! خداوند آنها را بکشد! از روى تعمّد و اراده، عظیم‌ترین آیه را از کتاب خدا ترک کرده‌اند و چنین پنداشته‌اند که: اگر آن را ظاهر کنند و بر زبان آورند بدعت است؛ و آن آیه‌ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ است.»

 و ایضاً از صفوان جمّال از أبى حمزه روایت است که گفت: از حضرت امام محمّد باقر علیه السّلام شنیدم که گفت: حَرَّفُوا أکْرَمَ ءَ‌ایَةٍ فِی‌ کِتَابِ اللهِ: بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ.

 «گرامى‌ترین و ارزشمندترین آیه را از کتاب خدا تحریف کرده‌اند؛ و آن‌ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ است.» 

 بارى، این عالم بزرگ ادّعاى اجماع بر جزئیّت‌ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ نموده است و گفته است: بلا خلافٍ بینَنا على الظّاهرِ، بلکه اجماع بر این مطلب است که بسمله جزء هریک از سوره‌هاى قرآن است غیر از سورۀ برائت، بلکه علاّمه در «تذکره» و غیر آن ادّعاى اجماع فرموده، و در کتاب «منتهى» نسبت جزئیّت را به فقهاى اهل بیت داده است.¹

معناى مثانى و سور طوال و مئین و مفصّلات و قصار

 از آنچه ما در این بحث آوردیم معلوم شد که: مثانى به تمام سوره‌ها و آیات قرآن اطلاق مى‌شود، و اختصاص به بعضى از سُوَر که مرحوم فیض کاشانى احتمال داده است که مراد هفت سورۀ بعد از هفت سورۀ بزرگ اوّل باشد ندارد. زیرا ثَنَى یَثْنى که از آن مَثنیَّة و مَثانى اشتقاق یافته‌اند، به معناى عطف توجّه و