نور ملکوت قرآن - ج3

بشریّت قلمداد مى‌نمایند؛ چیزى نماند مگر الغاء بردگى دختران و پسران و خواجگان که به‌واسطۀ فروش پدرانشان صورت مى‌گرفت. و در الغاء این، فائده مهمّى به آنها نمى‌رسید، زیرا این گونه از استعباد بخصوص ضرر مهمّى براى آنها نداشت، در عین آنکه اصولا این مسئله به مسائل فردیّه شبیه‌تر است تا به مسائل اجتماعیّه. و نسخ آن یک حجّت تبلیغى است در دستشان مانند بقیّه حجّت‌هایشان که از مقام تلفّظ بیرون نمى‌رود و به مقام تحقّق راه نمى‌یابد.

 آرى، در اینجا یک بحث باقى ماند و آن اینست که: اسلام آنچه را که در غنائم حرب بدست مى‌آورد، از بردگان و اموال، غیر از اراضى مفتوح عَنْوَةً (زمین‌هائى را که با جنگ و شمشیر از دست کفّار بیرون آورده است) اوّلا در میان افراد مجتمع قسمت مى‌کند و پس از آن نوبت به حکومت و دولت مى‌رسد، همچنان‌که از سیرۀ صدر اسلام مشهود است؛ و ایشان حقّ استفاده از غنائم جنگى را منحصر به دولت میدانند.

 و این مسألۀ دیگرى است غیر از مسألۀ اصل بردگى. و امید است براى استقصاء بحث از آن إن شاء الله در بحث آیات زکات و خمس که در پیش داریم، بحث کافى را بنمائیم.»¹ 

 نتیجه از بحث مفصّل حضرت استاد قدّس الله سرّه اینست که:

 از موارد سه‌گانۀ برده‌دارى، مؤتَمَر بروسل دوتاى از آن را الغاء کرده است که آنها را از اصل و بنیان، اسلام الغاء کرده بود:

 ١ ـ برده‌دارى از راه ولایت پدران با فروش فرزندان.

 ٢ ـ برده‌دارى از راه غلبه و سیطرۀ بر نفوس مردم به‌واسطۀ إعمال قدرت.

 و این قسم اخیر را بروسل لفظاً الغاء کرده است، ولى دُوَل معظم از اروپا