
شرح فقراتی از دعای افتتاح
کتاب نفیس «شرح فقراتی از دعای افتتاح» اثر ذیقیمتِ حضرت علامه آیتاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، حاصل دهجلسۀ برجایمانده از فرمایشات ایشان در شرح دعای افتتاح میباشد، که در شبهای ماه رمضان در جمع رفقا و شاگردان سلوکی خویش، به شرح و تبیینِ اسرار و نکاتِ عرفانی و توحیدی این دعای شریف پرداخته بودند. طرح نکات عرفانی و توحیدی با بیان شیوا و روان، در قالب آیات و روایات شریفه، همراه با ذکر امثله و نمونههای عینی، با اتکا به مبانی عرفانی و حکمی، از خصوصیات این اثر ارزشمند است که قلوب تشنۀ حقیقت را سیراب نموده و پویندگان معرفت ناب را رهنما خواهد بود. مهمترین مطالب این اثر: • خدا که ارحمالراحمین است چرا کفار را عقاب میکند؟ • حکمت قصاص در اسلام • رفتار کریمانۀ امام سجّاد علیهالسلام در مرگ فرزندشان • کیفیت برخورد پیامبر با خطاکاران و معاندین • رحمت دو صورت دارد: محبتکردن و گوشمالیدادن • سریان رحمت واسعۀ پروردگار در بخشش خطاکاران و عقاب معاندین • معنای جمال و جلالالهی • صیقلدادن قلب یعنی اعتراف به عبودیّت و مسکنت • جاهلیّت یعنی پافشاری روی سنتهای ناشی از موهومات و خرافات • اهمیت تلاوت قرآن در نماز • توضیحی پیرامون احکام شرعی، عقلی و فطری • خلقت یعنی ظهور و تجلّی • معنای واحدبالصرافة به بیانی ساده • تبیین حقیقت وجود ربطی و فقری موجودات • قدرت حقیقی در خوشتنداری و غلبه بر هواینفس • قرب پروردگار به انسان در عین بُعد • کیفیت حضور خداوند در همۀ زمانها و مکانها • ظهور شهوات مادی، به صورت آتش در قیامت • تقدم مقام عبودیت بر مقام ولایت • صفات و خصوصیات عجیبِ امیرالمؤمنین علیهالسلام
شرح فقراتی از دعای افتتاح
147او به سر ناید ز خود آنجا که اوست *** کی رسد عقل وجود1 آنجا که اوست؟2 و میآورد پیش مرحوم آخوند ملا محمّدکاظم خراسانی که: «لطفاً این را تفسیر بفرمایید.» آقای آخوند هم تقریباً دو سطر جواب اجمالی میدهند و میفرمایند که: «فعلاً مجالی بیش از این نیست.» بعد این دو شعر را میآورد نزد مرحوم آشیخ محمّدحسین کمپانی و میگوید: «این را برای ما معنا کنید.» آشیخ محمّدحسین یک صفحه بر مذاق همان حکما بیان میکند. این شخص برمیدارد جواب آشیخ محمّدحسین را میآورد پیش آسیّد احمد و میگوید: «این را شما معنا بفرمایید.» آسیّد احمد برمیدارد یک صفحه یا بیشتر، در ردّ آشیخ محمّدحسین مینویسد که این تأویل و این تفسیر، تفسیر درستی نیست. خلاصه، آن شخص دو مرتبه این کاغذ را برمیدارد میبرد پیش آشیخ محمّدحسین، و آشیخ محمّدحسین یک ردّی بر آسیّد احمد مینویسد. آن شخص کاغذ آشیخ محمّدحسین را برمیدارد میدهد به آسیّد احمد، و آسیّد احمد یک ردّی بر آشیخ محمّدحسین مینویسد؛ همینطور چهارده تا مکاتبه است، هفتتا از آسیّد احمد و هفتتا از آشیخ محمّدحسین.
این مکاتبات خیلی قوی است! یعنی مکاتبات آشیخ محمّدحسین که خب اوّل حکیم نجف بوده و تمام آن برهانهای فلسفی را که حکما بر علیه عرفا دارند، در این نامهها جمع کرده است، و آسیّد احمد کربلایی هم تمام آن بزنگاهها و آن فُوت کاسهگریهای عرفانی را بر علیه ایشان إعمال کرده و اصلاً همه را به باد مسخره میگیرد و مسئله را از آیات و روایات تمام میکند، و خیلی هم هر دو قوی هستند!
نسخۀ این چهارده مکاتبه را همان وقتی که در قم طلبه بودیم پیدا کردم و نوشتم. علاّمه طباطبایی آن وقت اصلاً نسخه نداشتند، از این طرف و آن طرف یک
- خ ل: علم و خرد.
- منطق الطیر، ص ٥٩.
