
شرح فقراتی از دعای افتتاح
کتاب نفیس «شرح فقراتی از دعای افتتاح» اثر ذیقیمتِ حضرت علامه آیتاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، حاصل دهجلسۀ برجایمانده از فرمایشات ایشان در شرح دعای افتتاح میباشد، که در شبهای ماه رمضان در جمع رفقا و شاگردان سلوکی خویش، به شرح و تبیینِ اسرار و نکاتِ عرفانی و توحیدی این دعای شریف پرداخته بودند. طرح نکات عرفانی و توحیدی با بیان شیوا و روان، در قالب آیات و روایات شریفه، همراه با ذکر امثله و نمونههای عینی، با اتکا به مبانی عرفانی و حکمی، از خصوصیات این اثر ارزشمند است که قلوب تشنۀ حقیقت را سیراب نموده و پویندگان معرفت ناب را رهنما خواهد بود. مهمترین مطالب این اثر: • خدا که ارحمالراحمین است چرا کفار را عقاب میکند؟ • حکمت قصاص در اسلام • رفتار کریمانۀ امام سجّاد علیهالسلام در مرگ فرزندشان • کیفیت برخورد پیامبر با خطاکاران و معاندین • رحمت دو صورت دارد: محبتکردن و گوشمالیدادن • سریان رحمت واسعۀ پروردگار در بخشش خطاکاران و عقاب معاندین • معنای جمال و جلالالهی • صیقلدادن قلب یعنی اعتراف به عبودیّت و مسکنت • جاهلیّت یعنی پافشاری روی سنتهای ناشی از موهومات و خرافات • اهمیت تلاوت قرآن در نماز • توضیحی پیرامون احکام شرعی، عقلی و فطری • خلقت یعنی ظهور و تجلّی • معنای واحدبالصرافة به بیانی ساده • تبیین حقیقت وجود ربطی و فقری موجودات • قدرت حقیقی در خوشتنداری و غلبه بر هواینفس • قرب پروردگار به انسان در عین بُعد • کیفیت حضور خداوند در همۀ زمانها و مکانها • ظهور شهوات مادی، به صورت آتش در قیامت • تقدم مقام عبودیت بر مقام ولایت • صفات و خصوصیات عجیبِ امیرالمؤمنین علیهالسلام
شرح فقراتی از دعای افتتاح
165بعضی از مساجد هم مینویسند: «عَجِّلوا بالصّلاة»؛ درحالیکه روایت نداریم.
در قرآن مجید داریم:
﴿وَسَارِعُوٓاْ إِلَىٰ مَغۡفِرَةٖ مِّن رَّبِّكُمۡ وَجَنَّةٍ عَرۡضُهَا ٱلسَّمَٰوَٰتُ وَٱلۡأَرۡضُ أُعِدَّتۡ لِلۡمُتَّقِينَ﴾.1
«سرعت کنید به سوی مغفرت خدا و بهشتی که خدا برای مؤمنین معیّن کرده است!»
سرعت کنید یعنی خود را پس نیندازید [و تأخیر نکنید]؛ تند بروید، امّا نه تندیای که از حد تجاوز کنید.
افرادی که فقط علم دارند، در فتوا و قضاوت و رأیدادن عجله میکنند؛ آن تبحّر به آنها اجازه نمیدهد که صبر کنند و بعد قضاوت کنند، تا دو نفر برای حکومت پیش آنها بیایند فوراً حکم میکنند، چه بسا که همان سرعت او موجب اشتباهش بشود.
الجَوادُ قد یَکبو و الصّارِمُ قد یَنبو.2 جواد: یعنی اسب تندرو؛ قد یکبو: گاهی اوقات به زانو زمین میخورد؛ و صارم: یعنی شمشیر برنده؛ قَد یَنْبو: گاهی اوقات کُند میشود. عالم هم بعضی اوقات زمین میخورد و در قضاوت و رأیش کُند میشود. این اسب اگر عجله کند، آنوقت هم خودش به خطر افتاده است و هم دیگران؛ امّا اگر عجله نکند و قدری آرامتر راه برود، هم خودش به سلامت میرسد و هم راکب خودش را به سلامت میرساند.
بنابراین از صفات قاضی این است که اهل عجله نباشد.3 قاضی وقتی که
- سوره آلعمران (٣) آیه ١٣٣.
- این کلام ضرب المثلی است عربی، و در شأن کسی گفته میشود که غالب اوقات در کمالِ اتقان و صحّت قول و عمل میباشد، لیکن گاهی خبط و اشتباهی از او سر میزند. (محقّق)
- من لایحضره الفقیه، ج ٣، ص ١٣:
«رُوِیَ عن علیّ علیه السّلام، قال: ”انّه قال رَسولُ اللهِ صلّی الله علیه و آله و سلّم:
إذا تَقاضیٰ إلیکَ رَجُلانِ، فلا تَقضِ لِلأوَّلِ حتّیٰ تَسمعَ منَ الآخَرِ! فإنّکَ إذا فَعَلتَ ذلکَ تَبَیَّنَ لَکَ القَضاء.“»
”رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمودند:
هرگاه دو نفر نزد تو آمدند و درخواست کردند که بین آنها قضاوت کنی، هرگز به نفع فرد اوّل قضاوت نکن تا اینکه سخن دیگری را نیز بشنوی! چراکه وقتی این کار را انجام دهی و سخن دیگری را نیز بشنوی، حکم صحیح قضاوت برای تو آشکار خواهد شد.“ (محقّق)
