
امام شناسی ج2
جلد دوم از مجموعه «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «تفسیر آیۀ اولیالأمر» و «وصایت امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در مجلد دوم: • تفسیر آیه «اطاعت از اولیالأمر» • مراد از اولوالأمر، ائمۀ معصومین هستند • پاسخ به اشکالات اهل سنت به دلالت آیۀ اولوالأمر از منظر شیعه • نقد نظریۀ عصمتِ «اجتماع اهل حلّ و عقد» • آراء اکثریت مردم نمیتواند معیار انتخاب امام معصوم باشد • قوانین دین بر اساس توحید است و امام، انسان واصل به توحید • قرآن به وسیلۀ امام، هدایتکنندۀ بشر است • امام باید افضل و در رأس امور امت باشد • وصایت امیرالمؤمنین علیهالسلام از جانب رسولخدا صلیاللهعلیهوآله • اخوّت امیرالمؤمنین با رسول خدا در همۀ مراتب • خلقت رسول خدا و امیرالمؤمنین از نور واحد
امام شناسی ج2
147الْحَوْضَ.1 «على با قرآن و قرآن با على است و این دو از هم جدا نمىشوند تا کنار حوض کوثر بر من وارد شوند.»
چون معلوم است که این معیت در واقع و حقیقت قرآن است نه در این کتاب مشهود و ملموس خارجى،
﴿وَ كَذلِكَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ فَالَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يُؤْمِنُونَ بِهِ ... وَ ما كُنْتَ تَتْلُوا مِنْ قَبْلِهِ مِنْ كِتابٍ وَ لا تَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ إِذاً لَارْتابَ الْمُبْطِلُونَ بَلْ هُوَ آياتٌ بَيِّناتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ﴾2
«بلکه قرآن مجید عبارت است از آیات روشن که در سینههاى کسانى که به آنها علم داده شده است قرار دارد.»
و نیز خداوند مىفرماید:
﴿قُلْ كَفى بِاللَهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ﴾3
«بگو کافى است که خدا گواه باشد بین من و شما، و نیز کسى که به او علم کتاب داده شده است گواه است بر این معنى.»
احاطه امیرالمؤمنین علیه السّلام بر قرآن و جنگ در راه آن
در روایات بسیار از طریق شیعه و سنى وارد شده است4 که مراد از آن کسى که به او علم کتاب داده شده است حضرت امیرالمؤمنین علیه السّلام است. و نیز در حدیث وارد است
رسول اللَه صلّى اللَه علیه و آله سلّم فرمودند:
انَّ فیکُمْ مَنْ یقاتِلُ عَلى تَأویلِ الْقُرْآنِ کَما قاتَلْتُ عَلى تَنْزیلِهِ. قالَ ابُو بَکْرٍ: انَا هُوَ یا رَسُولَ اللَهِ؟ قالَ: لا. قالَ عُمَرُ: انَا یا رَسُولَ اللَهِ؟ قالَ: لا وَ لکِنْ خاصِفُ النَّعْلِ ـ وَ کانَ اعْطى عَلِیاً نَعْلَهُ یخْصِفُها ـ .5
حضرت رسول اللَه فرمودند: «در میان شما کسى است که جنگ مىکند براى تأویل و معناى قرآن همانطور که من جنگ کردم براى تنزیل و ظاهر قرآن. ابوبکر گفت: من هستم یا رسول اللَه؟ فرمود:
- در «ینابیع المودة» ص ٩٠ معیت على با قرآن و قرآن با على را از کتاب «جمع الفوائد» روایت مىکند و سپس مىگوید: للاوسط و الصغیر. و نیز در «غایة المرام» ص ٥٣٩ سه حدیث از خوارزمى و زمخشرى در «ربیع الأبرار» راجع به این موضوع نقل مىکند.
- سوره عنکبوت: ٢٩ ـ آیه ٤٧ ـ ٤٩.
- سوره رعد: ١٣ ـ آیه ٤٣.
- در «غایة المرام» ص ٣٥٧ از طریق عامّه ٦ روایت و از طرق خاصه ١٨ روایت وارد شده است. و در «ینابیع المودة» ص ١٠٢ احادیث بسیارى راجع به این موضوع نقل مىکند.
- «الغدیر» ج ٧ پاورقى ص ١٣١ این حدیث را نقل کرده و گوید که: این حدیث را جمعى از حفاظ تخریج کردهاند و حاکم و ذهبى و هیثمى آنرا صحیح شمردهاند کما یأتى تفصیله. و راجع به قتال امیرالمؤمنین نسبت به تأویل قرآن روایات بسیارى است که در «بحار الانوار» ج ٨ ص ٤٥٥ و ٤٥٦ نقل شده است.
