ولایت فقیه در حکومت اسلام ج1

چه مى‌باشد؟ یا روایاتى كه در آن، لفظ ولایت یا مُشتقّات آن استعمال شده‌اند، چه معنى دارند؟ سپس یك یك از مصادیق ولایت، و پیاده كردن معنى لغوى آن را در جامعه‌هاى إسلامى از زمان نزول قرآن تا بحال مورد بررسى قرار مى‌دهیم.

ولایت در لغت یك معنى بیشتر ندارد؛ ما بقى همگى موارد و مصادیق آن است

 بعضى خیال كرده‌اند كه وَلَایت معانى مختلفى دارد؛ مثلًا گفته‌اند: یكى از معانى آن نُصرت است؛ إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ‌¹ یعنى ناصر شما خداست و رسول خدا؛ یا اینكه گفته‌اند: به معنى مُحبّ است؛ یا به معنى آزاد كننده، یا آزاد شده است؛ یا أقوامى كه با إنسان نزدیكى دارند (نزدیكى نَسَبى، یا زمانى، یا مكانى) یا دو نفرى كه با همدیگر شركت مى‌كنند هر كدام را ولىِّ دیگرى مى‌گویند. و خلاصه در كتب لغت معانى مختلفى ذكر كرده‌اند بطوریكه در «تاج العروس» بیست و یك معنى براى ولایت‌بیان مى‌كند، و شواهدش را ذكر مى‌نماید.

 حال ما ببینیم آیا واقعاً همینطور است؟ و این معانى، معانى مختلفى است براى ولایت؟ یعنى واضع لغت، بنحو اشتراك لفظىّ این لفظ را در این معانى مختلف با وضع‌هاى مختلف وضع كرده است؟ یا اینكه نه؛ اینطور نیست؛ بلكه: معنى ولایت یك معنى واحدى است، و در تمام این موارد با عنایت و قرینه‌اى استعمال شده است؟ بعبارت دیگر: استعمال آن در مصادیق مختلفه غیر موضوعٌ لَه آن مجازىّ مى‌باشد؟ یا اینكه نه؟ أصلًا این هم نیست؛ بلكه وَلَایت‌داراى یك معنىِ واحد است؛ و در تمام این مصادیق و معانى و موارد همان معنى كه واضع لغت در نظر گرفته است، همان مورد نظر بوده است منتهى به عنوان خصوصیت مورد، مصادیق مختلفى پیدا كرده است، و آنچه كه مَحَطّ نظر استعمال است همان معنىِ وضعِ أوّلى است، كه این معنىِ اشتراك