وظیفه فرد مسلمان در احیای حكومت اسلام

 الطّلوعین را تا طلوع خورشید. و از آنجا به بعد كه ساعات روز شروع مى‌شود براى قیام به امور مهمّات از كشت و زرع و صنعت و تجارت و سفر و رسیدگى به امور اجتماعى و غیرها تا وقت ضُحى كه آفتاب بر فراز آسمان آمده و روشنى شدّت نموده و تقریباً در موقع تابستان كه دو ساعت به ظهر مانده است. در این حال خواب قیلوله را مستحبّ نموده، و تا وقت زوال شمس نماز ظهر، و بعد از گذشتن دو برابر مقدار سایه شاخص كه تقریباً نیمه زمان میان ظهر و غروب است، نماز عصر را مقرّر فرموده است، و همچنین براى این ساعاتِ باقى از صله ارحام و تربیت اولاد، و انس با عیالات، و تتمّه كسب را در صورت لزوم، تا زمانیكه خورشید در زیر افق پنهان شود كه وقت نماز مغرب است و اول زمان شب شروع مى‌شود.

 بنابراین اوّلًا همیشه شب مقدّم بر روز است. شب جمعه یعنى شب قبل از روز جمعه، نه شب بعد از آن چون دخول ماه با رؤیت هلال است و رؤیت حتماً در اوّل شب پس از اختفاء شمس باید صورت گیرد.

 و ثانیاً باید ساعت را غروب كوك نمود؛ یعنى در وقت غروب آفتاب آنرا سر ساعت ١٢ قرار داد، و عقربه‌هاى آنرا رویهم نهاد بنابراین هر ساعتى كه بگذرد، مى‌دانیم چقدر از شب ما سپرى شده است. ساعت ٢ یعنى دو ساعت از شب گذشته، و ساعت پنج یعنى پنج ساعت از شب گذشته، و طلوع فجر كه متغیر است؛ و در این زمان مثلًا ٩ ساعت از شب گذشته است؛ یعنى نه ساعت از شب گذشته است.

 طلوع آفتاب نیز متغیر است. چون مقدار بین الطّلوعین بمقدار ثمُن (یك هشتم) مقدار روز است بنابراین در تابستانها در نواحى كه ما زیست مى‌كنیم ما بین الطّلوعین به حدود دو ساعت مى‌رسد، و در زمستانها تا یك ساعت و ربع تقلیل مى‌یابد.

 و در این وقت، مسلمان بیدار است، و مشغول عبادت و یا قرائت قرآن، و یا مطالعه، و رسیدگى و تنظیم امور منزل. در حدود ساعت اول طلوع آفتاب دنبال كار مى‌رود. چه تاجر، و چه صنعتكار، و چه پزشك، و چه محصّل، و چه زارع، و دامدار، در آن وقت مساعد و هواى لطیف حتّى در تابستان به راحتى ساعاتى را در حدود شش ساعت كار مى‌كند. و در وقتیكه آفتاب به وقت ضُحَى رسیده و گرم شده و فعّالیت مشكل است، دست بر مى‌دارد ... تا ظهر و عصر و سپس ساعات را طىّ مى‌كند تا روز تمام شود.

 فائده این تنظیم ساعات آن است كه: انسان از وقت خود استفاده مى‌كند، و ساعات كار را طبق حال خود در آرامش و خوبى سپرى مى‌نماید و انسان مى‌داند چقدر از روز باقى مانده است؛ و وظیفه‌اى را كه امروز بعهده دارد چگونه ترتیب دهد، تا غروب آفتاب پایان یابد. زیرا كه در صبح اگر چشم به ساعت بیندازد و ببیند مثلًا ساعت‌١١ است یعنى ١٣ ساعت به غروب مانده است؛ و یا اگر در عصر ببیند ساعت ١١ است؛ یعنى یك ساعت به غروب مانده است.

 در این صورت به آسانى مردم مقدار روز خود را مى‌یابند؛ و مى‌دانند؛ چقدر از روزشان باقى مانده است؟ چون منتهى روز ساعت ١٢ است. بخلاف شب كه دانستن مقدار بقیه آن لازم نیست. زیرا شب براى خوابیدن و استراحت كردن است و در شب انسان باید بداند چقدر از شب گذشته است؟ و چقدر خوابیده و آرامش نموده است؟ بنابراین چون بنا به ساعت غروب كوك مبدأ شب معلوم است بمجرّد رؤیت ساعت، مقدار گذشت شب معلوم است، و چون مقدار