
امام شناسی ج3
جلد سوم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «شناخت هویّت شیعه» و «تفسیر آیۀ تطهیر» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • لزوم متابعت از اعلم • اگر امام را نشناسیم به مرگ جاهلیت مردهایم • معنای حقیقیِ مرگ جاهلی • شأن نزول آیه «خَیرُ البریّة» امیرالمؤمنین علیهالسلام است • تشیّع یک فرقۀ خاص از اسلام نیست؛ بلکه حقیقت اسلام است • اتحاد معنوی میانِ ارواح مؤمنین و ائمۀ معصومین علیهمالسلام • صفات و نشانههای شیعه • احوال سنّیهای مستضعف و عاقبت آنها • تفسیر «آیۀ تطهیر» و پاسخ به شبهاتِ وارده پیرامونِ این آیه • سیرۀ شیخین ملاک عمل نیست و توضیحی پیرامون بدعتهای عمر
امام شناسی ج3
39از تفسیر آیۀ شریفه ﴿رِجالٌ صَدَقُوا﴾ و شأن نزول آن سؤال کرد. حضرت فرمود: خدایا آمرزش با توست، سپس فرمود: این آیات دربارۀ من و درباره عموی من حمزه و دربارۀ فرزند عموی من عبیدة بن الحارث نازل شده است. امّا عبیده در جنگ بدر به درجۀ شهادت رسید، و امّا حمزه در جنگ اُحُد شهید گشت، و امّا من منتظرم که شقیترین امّت این را از این خضاب کند ـ و با دست خود اشاره به محاسن خود و به سر خود نمودند ـ و این پیمانی است که حبیب من محمّد صلّی اللَه علیه و آله و سلّم با من بسته است».
وَ رُوِیَ اَنّ عَلِیًّا جاءَهُ ابْنُ مُلْجَمٍ یَسْتَحْمِلُهُ1 فَحَمَلَهُ، ثُمَّ قَالَ رَضِیَ اللَهُ عَنْهُ:
اُریدُ حَیاتَهُ وَ یُریدُ قَتْلی *** عَذیری2 مِنْ خَلیلی مِنْ مُرادٍ ثُمَّ قَالَ: هَذا وَ اللَهِ قاتِلی، فَقیلَ لَهُ: اَلا تَقْتُلُهُ؟ فَقالَ: فَمَنْ یَقْتُلُنی؟!3
«و در روایت آمده که ابن ملجم خدمت امیرالمؤمنین علیه السّلام آمده و طلب حاجت و مرکب سواری کرد، حضرت به او اسبی داد و حاجت او را برآورد و سپس فرمود: من برای او زندگی و حیات میخواهم و او ارادۀ کشتن مرا دارد، بیاور پذیرندۀ عذر مرا در این صورت از دوستان من از طائفۀ مراد. و سپس فرمود: سوگند به خدا که این مرد قاتل من است. به حضرت گفتند: آیا او را نمیکشی؟ حضرت فرمود: پس چه کسی مرا خواهد کشت؟».
- معنای «یستحمله» این است که از حضرت مرکبی طلب مینمود و شاهد بر این معنی روایتی است از ابن سعد در «طبقات». مرحوم مجلسی در ج ٩ «بحار الانوار» ص ٦٤٧ گوید: و ذکر ابن سعد فی «الطبقات»: انّ امیرالمؤمنین علیه السّلام لمّا جاء ابن ملجم و طلب منه البیعة طلب منه فرساً أشقر فحمله علیه فرکبه فأنشد أمیرالمؤمنین علیه السّلام: أرید حیاته ـ البیت.
- در «نهایۀ» ابن اثیر عذیرک من خلیلک من مراد ذکر کرده است و گفته است «عذیر» به معنی اسم فاعل یعنی عاذر است و عاذر پذیرندۀ عذر را گویند، و «عذیرک» منصوب است به فعل مقدّر «ای هاک عذیرک. و بنابراین عذیرک و عذیری فرق نمیکند و کاف خطاب مراد نفس خود متکلّم است، و این شعر را به خود امیرالمؤمنین علیه السّلام نسبت داده است و تمثّل نیست، و در بعضی از نسخ به جای «حیاته» «حباءه» آمده است.
- «الصواعق المحرقة» ص ٨٠.
