سر الفتوح ناظر بر پرواز روح
سر الفتوح اثر علامه طهرانی قدّس سرّه که با بیانی شیوا، به تبیین مبانیِ مکتب توحید و عرفان می‌پردازد. این کتاب در حقیقت نقدِ کتاب «پرواز روح» اثر سید حسن ابطحی است. در فصل اول به نقدِ محورهای کتابِ «پرواز روح» پرداخته، و در فصل دوم در ضمن تعلیقاتی، جای جای کتابِ مذکور را مورد تحلیل و بررسی قرار داده‌اند. اهم مطالب: • نقد و بررسی نظریه عدم نیاز به استاد کامل • اثبات فطری بودن و عقلانی بودنِ نیاز به استاد • اثبات نیاز به استاد با توجه به آیات و روایات. • بررسی و تحلیلِ «انکار علمِ حکمت و فلسفه» که انکار آن یعنی دستگاه عقل در وجود انسان، عاطل و باطل است. • اثبات اینکه حجیّت هر چیزی به عقل است حتی کتاب و سنت • ذکر آیات و روایاتی که دعوت به تعقل و تفکر می‌کنند. • نقد و بررسی نظر کسانی که نهایتِ سیرِ انسان را شناخت امام زمان علیه السلام می‌دانند از آنجا که برخی مباحث این کتاب نیاز به شرح و تفسیر بیشتر داشته است حضرت آیة الله حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی قدس سره، اقدام به درج مقدمه و تعلیقاتی بس نفیس نمودند که بر غنای مطالب افزوده است.
سر الفتوح ناظر بر پرواز روح
111... وقتی از منزل آنها بیرون آمدیم، من فوق‌العاده متأثّر شده بودم. گاهی هم با خودم فکر می‌کردم که لابد فردا صبح هم باید به تشییع جنازۀ او برویم. در این بین مادر آن جوان هم از منزل بیرون آمد و گفت: «حاج آقا! دکترها بچه‌ام را جواب کرده‌اند، دستم به دامنتان.»
حاج ملاّ آقاجان رو به مادر آن جوان کرد و گفت: «خوب می‌شود.»
من ابتدا فکر کردم برای تسلّی دل مادرش این جمله را می‌گوید، ولی بعد به من رو کرد و گفت: «علاوه بر آنکه ما جنازۀ او را تشییع نمی‌کنیم، فردا این جوان با پای خود به اتّفاق مادرش به منزل ما می‌آیند...»
مرحوم علاّمه طهرانی، قدّس اللَه نفسه الزّکیّه:
این‌گونه اظهارات و ابرازات، از اولیای کامل صورت نمی‌گیرد.1
- در توضیح تعلیقۀ مرحوم والد ـ قدس سرّه ـ عرض می‌کنیم:
علّت عدم بیان این‌گونه مطالب از اولیای الهی این است که در جریان نزول مشیّت و تقدیر الهی توجّه افراد باید به پروردگار باشد، یعنی خارج از قدرت و تقدیر او ذهنیّتی برای اشخاص پیدا نشود؛ مثلاً تصرّف یک فرد غیر عادی و یا دعای خارق عادت و امثال ذلک؛ و این برای افراد عادی خوب نیست و ذهن و نفس آنها را به تغییر و تحوّل عادت می‌دهد و پیوسته انتظار بروز امور غیر عادی و خلاف ظاهر از این‌گونه افراد پیدا خواهند کرد و حالت تسلیم و رضا در وجودشان کم‌رنگ خواهد شد و رضا به تقدیر الهی و جری امور بر میزان ظاهر از آنان سلب می‌گردد.
اگر اولیای الهی بخواهند تصرّفی بکنند و یا دعایی برای رفع گرفتاری بخوانند، به حسب ظاهر مطلب را از خود نفی می‌کنند و احاله حلّ مشکل را به خداوند می‌دهند، به نحوی که مخاطب گمان می‌کند این مسأله بدون ارادۀ ولیّ از جانب خداوند حلّ و فصل گردیده است.
و از جهت دیگر بروز این‌گونه مطالب موجب ازدحام مردم و رجوع به این‌گونه اشخاص خواهد شد و بِالنتیجه موجب سلب آسایش و فراغت و سکونت آنها خواهد گردید؛ زیرا حاجات مردم حدّ یقفی ندارد و پیوسته در حال تجدّد و حدوث است.
مرحوم والد ـ رضوان الله علیه ـ دربارۀ مرحوم حاج شیخ حسن‌علی نخودکی اصفهانی می‌فرمودند:
این کارها را اولیای الهی و اهل توحید و معرفت انجام نمی‌دهند و مردم را به دنبال این‌گونه مسائل نمی‌کشانند.١ (معلّق)
١. جهت اطّلاع بیشتر رجوع شود به اسرار ملکوت، ج ٢، ص ٣٠٢ الی ٣٢٠؛ حریم قدس، ص ٣٦ الی ٤٠.
- در توضیح تعلیقۀ مرحوم والد ـ قدس سرّه ـ عرض می‌کنیم: