کتاب ذی‌قیمت «رسالةٌ حولَ مسئلةِ رؤیةِ الهلال» اثر نفیس حضرت علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه، مکاتبات و مراسلاتی است به زبان عربی پیرامون «مسئله رؤیت هلال» که بین ایشان و استاد مکرّمشان آیة‌اللَه حاج سید ابوالقاسم خوئی رضوان‌اللَه‌علیه برقرار بوده است. مرحوم آیة‌اللَه خوئی برخلاف مشهور، معتقد به عدم لزوم اشتراک افق در میان شهرها و کشورها بوده و صرف رؤیت در یک قسمت از زمین را برای حکم به دخول ماه جدید در جمیع امکنه، کافی می‌دانستند. مرحوم علامه طهرانی در طیّ مراسلات و مکاتباتی به نقد و رد این نظریۀ استاد، همراه با ادلۀ متقن و شواهد مستدل و قرائن قطعی و مؤیداتی از علم هیئت و نجوم، پرداخته و جمیع مواضع استاد خویش را یک‌به‌یک به مهمیز نقد کشانده و به‌روشنی به ثبوت می رساند که حق با نظر مشهور است که اشتراک آفاق بین شهرها و کشورها برای دخول ماه جدید لازم و ضروری است و حکم به دخول ماه در یک شهر، موجب حکم به دخول آن در بلاد بعیده نخواهد بود و آنها باید طبق افق شهر یا کشور خویش، دخول ماه را مورد توجه قرار داده و طبق همان احکام شرعی خویش را معمول دارند. این کتاب، شامل ابحاث علمی، فقهی و فنّی بوده که به زبان عربی از ناحیۀ طرفین نگاشته شده است که برای اهل علم و فضل و طالبان فقاهت فنی و اجتهادی در شناخت شیوۀ صحیح استنباط و اجتهاد، و کیفیت تجمیع شواهد و قرائن، و چگونگی دلالت ادلّه، الگویی بی‌نظیر می‌باشد.
رسالة حول مسألة رؤية الهلال
113الأرض؛ و هی من المغرب إلى المشرق.
فإنّهم كانوا یسیرون حول الأرض بحسب تعداد الأیام، مدّةً أزید من مدّة غیرهم؛ و هی مدّة دوران الأرض حول نفسها دوراً واحداً، البالغة أربع و عشرین ساعةً.
فهذه المدّة بمثابة عدم تحویل الشّمس عنهم فی طول مدّة اثنتی عشرة ساعةً؛ فكأنّهم واجهون لضوءِ الشّمس یومین متوالیین، لكنّهم كانوا یحسبونهما یوماً واحداً.
و أمّا قبل كشف هذه القارّة فالعلماء كانوا بانین إمّا على عدم كرویة الأرض و إمّا على انحصار المعمورة بنصفها الممتدّ من جزائر خالدات إلى أقصى بلاد الصین و الیابان.
و على كلٍّ كان مبدء الأیام عندهم عند بزوغ الشّمس فی هذه البلاد؛ كما أنّ المنتهى غروبها فی هذه الجزائر.
خطّ الزمان وخطّ نصف نهار كرینویج، ینصفان كرة الارض
و لحلّ هذه العویصة عینوا مبدئاً فرضیاً للتاریخ، و اتّفق الأقوام و الامم كلّهم على هذا المبدء و هو خطّ مفروضٌ مارّ على القطبین، على زاویة ١٨٠ درجةً من خطّ نصف نهار كرنویج؛
بحیث هذا الخطّ و ذاك ینصفان كرة الأرض بنصفین متساویین؛ و جعلوا جمیع النواحی الواقعة فی غرب هذا الخطّ یوم السبت، و النواحی الواقعة فی شرقه یوم الجمعة؛ فابتداء یوم الجمعة فی شرقه هو انتهاء یوم الجمعة فی غربه.