کتاب ذیقیمت «رسالةٌ حولَ مسئلةِ رؤیةِ الهلال» اثر نفیس حضرت علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، مکاتبات و مراسلاتی است به زبان عربی پیرامون «مسئله رؤیت هلال» که بین ایشان و استاد مکرّمشان آیةاللَه حاج سید ابوالقاسم خوئی رضواناللَهعلیه برقرار بوده است. مرحوم آیةاللَه خوئی برخلاف مشهور، معتقد به عدم لزوم اشتراک افق در میان شهرها و کشورها بوده و صرف رؤیت در یک قسمت از زمین را برای حکم به دخول ماه جدید در جمیع امکنه، کافی میدانستند. مرحوم علامه طهرانی در طیّ مراسلات و مکاتباتی به نقد و رد این نظریۀ استاد، همراه با ادلۀ متقن و شواهد مستدل و قرائن قطعی و مؤیداتی از علم هیئت و نجوم، پرداخته و جمیع مواضع استاد خویش را یکبهیک به مهمیز نقد کشانده و بهروشنی به ثبوت می رساند که حق با نظر مشهور است که اشتراک آفاق بین شهرها و کشورها برای دخول ماه جدید لازم و ضروری است و حکم به دخول ماه در یک شهر، موجب حکم به دخول آن در بلاد بعیده نخواهد بود و آنها باید طبق افق شهر یا کشور خویش، دخول ماه را مورد توجه قرار داده و طبق همان احکام شرعی خویش را معمول دارند. این کتاب، شامل ابحاث علمی، فقهی و فنّی بوده که به زبان عربی از ناحیۀ طرفین نگاشته شده است که برای اهل علم و فضل و طالبان فقاهت فنی و اجتهادی در شناخت شیوۀ صحیح استنباط و اجتهاد، و کیفیت تجمیع شواهد و قرائن، و چگونگی دلالت ادلّه، الگویی بینظیر میباشد.
رسالة حول مسألة رؤية الهلال
68جواب العلّامة الخوئی عن المَوسُوعة الاوُلی
القسم الثانی: جواب العلّامة الخوئی عن الموسوعة الاولى
المدخل
بسم الله الرّحمن الرحیم
هذه صورة ما تفضّل به سیدنا العلّامة الخوئی
مدّ ظلّه السامی جواباً عن الرسالة التی أرسلتُها إلى حضرته دامت بركاته
نقلته هیهنا لیكون تبصرةً لی و تذكرةً لغیری و له الحمد فی الاولی
والآخرة، والصلاة والسلام على سیدنا محمّدوآله الطاهرین
و إلیك نصّ عبارته دام ظلّه:
بسم الله الرحمن الرحیم: إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً فِي كِتابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ؛ صدق الله العلی العظیم.
بعد السلام و التحیة؛ وصلتنا موسوعتك الرائعة، الناتجة عن قریحةٍ نجلآء، و جهودٍ ثمینةٍ فشكرنا سعیك، و سبرناها عابرین على ما أبدیت من النقود على المختار، و ما أسدیت للمشهور من وجوه و استظهار؛
فوجدنا أنّ المراد من قولنا كأنّه لم یتّضح ممّا حرّرنا فی الرسالة حتّى حُمل على ما لا ینبغی؛
و كان التفصیل المبید للرّیب یتطلّب فراغاً واسعاً من الوقت، لا تساعده واجباتنا المحیطة بنا الآن؛ فاخترنا و جیزاً من الوصف لتوضیح ما اخترناه بما یسع المجال؛ أداءً لما رغبتم إلیه فی خاتمة المقال؛ عسى أن یتّضح به المراد. و یندفع ما زعمتَ علیه من وجوه الإیراد.
تبیین المراد من بدایة الشهر و بدایة الحساب
فلیعلم أنّ قولنا: بدایة الشهر ببدایة الخروج عن المحاق، لم نقصد منه أنّ تلك اللحظة مهما كانت فهی بدایة حساب الأیام، أو مدار نصّ الفروض و الأحكام؛ كی یرد علیه ما توهّم.
و إنّما أردنا بذلك دفع ما توهّم أنّ بدوّ الهلال كبزوغ الشّمس للنّهار، ظاهرةٌ

