کتاب ذی‌قیمت «رسالةٌ حولَ مسئلةِ رؤیةِ الهلال» اثر نفیس حضرت علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه، مکاتبات و مراسلاتی است به زبان عربی پیرامون «مسئله رؤیت هلال» که بین ایشان و استاد مکرّمشان آیة‌اللَه حاج سید ابوالقاسم خوئی رضوان‌اللَه‌علیه برقرار بوده است. مرحوم آیة‌اللَه خوئی برخلاف مشهور، معتقد به عدم لزوم اشتراک افق در میان شهرها و کشورها بوده و صرف رؤیت در یک قسمت از زمین را برای حکم به دخول ماه جدید در جمیع امکنه، کافی می‌دانستند. مرحوم علامه طهرانی در طیّ مراسلات و مکاتباتی به نقد و رد این نظریۀ استاد، همراه با ادلۀ متقن و شواهد مستدل و قرائن قطعی و مؤیداتی از علم هیئت و نجوم، پرداخته و جمیع مواضع استاد خویش را یک‌به‌یک به مهمیز نقد کشانده و به‌روشنی به ثبوت می رساند که حق با نظر مشهور است که اشتراک آفاق بین شهرها و کشورها برای دخول ماه جدید لازم و ضروری است و حکم به دخول ماه در یک شهر، موجب حکم به دخول آن در بلاد بعیده نخواهد بود و آنها باید طبق افق شهر یا کشور خویش، دخول ماه را مورد توجه قرار داده و طبق همان احکام شرعی خویش را معمول دارند. این کتاب، شامل ابحاث علمی، فقهی و فنّی بوده که به زبان عربی از ناحیۀ طرفین نگاشته شده است که برای اهل علم و فضل و طالبان فقاهت فنی و اجتهادی در شناخت شیوۀ صحیح استنباط و اجتهاد، و کیفیت تجمیع شواهد و قرائن، و چگونگی دلالت ادلّه، الگویی بی‌نظیر می‌باشد.
رسالة حول مسألة رؤية الهلال
94الیقین الواقعی فللرؤیة أو البینة فی هذا المقام كشفان: أحدهما دخول الفطر و الشهر الجدید، و الآخر خروج الصیام و الشهر الماضی المتحقّق مقداره بنفس هذه الرُّؤیة أو البینة.
إجزاء صوم یوم الشكّ، لا یدلّ على كاشفیة الرؤیة
و أمّا ما أفدتَ من إجزاءِ صومه إذا صامه بنیة شعبان أو صومٍ آخر كان علیه؛ فتبین بعدُ أنّه من رمضان؛ معلّلًا فی النُّصوص بِأَنَّهُ یوْمٌ وُفِّقَ لَهُ؛ مستدلّا بأنّ الإجزاء فرع ثبوت التكلیف، ففیه ما لایخفی.
لأنّ تبین أنّ ما صامه من رمضان، إنّما هو بقیام البینة بعد ذلك على الرُّؤیة لیلة الصیام، أو بالرُّؤیة أو بالبینة علیها لیلة التاسع و العشرین من صومه، و ما شابهها.
و معلومٌ أنّ التكلیف الواقعی المترتّب على شهر رمضان حینئذٍ ثبت بالرُّؤیة أو البینة.
هذا مضافاً إلى أنّ فی بعض الأخبار ما یدلّ على أنّ صحّة صومه مبنی على التساهل و الإرفاق.
مثل ما رواه محمّد بن یعقوب الكلینی بإسناده عن سماعة: قال: