کتاب شریف «صلاة الجمعة» اثر نفیس فقهی حضرت علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه، رساله‌‌ای تخصصی و فقهی است در «وجوب نماز جمعه» که با ادلۀ متقن و شواهد محکم وجوب عینی و تعیینی این نماز عظیم‌القدر را به ثبوت می‌رساند. این کتاب با مقدمۀ مبسوط فرزند مؤلف، مرحوم آیة‌اللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه پیرامون «اهمیت نماز جمعه در گذر تاریخ» و «شرحی مختصری از اهمیّت آن از دیرباز نزد مرحوم مؤلّف» و «وظایف خطبای جمعه» همراه با تعلیقاتی نفیس، فنّی و فقهی به زیور طبع آراسته گردیده است. در این رساله از نظر مرحوم مؤلف، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه به‌نحو واجب مطلق، بدون هیچ شرطی به ثبوت می‌رسد؛ اگر چه تشکیل حکومت اسلامی به‌عنوان شرط صحّت، واجب شمرده می‌شود. لیکن مرحوم معلّق پا را فراتر نهاده و با ادله‌ای متقن، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بدون هیچ شرطی؛ نه در وجوب و نه در صحّت را در ضمن تعلیقات ذی‌قیمتِ خود به ثبوت می‌رساند و به این مطلب نیز اشاره می‌فرماید که مرحوم مؤلّف با توجه به تعلیقه‌ای که در اواخر عمر مرقوم داشته‌اند، به نوعی از رأی خویش بر شرطیّت تشکیل حکومت اسلامی برای صحّت نماز جمعه برگشته و بر رجحان نماز جمعه در صورت نبود حکومت اسلامی حکم رانده‌اند.
صلاة الجمعة
108لا تنعقد الجمعة إلاّ بإمام الملّة أو المنصوب بمن قبله أو مَن تکامل له صفات إمام الجماعة عند تعذّر الأمرین1.
و هذه العبارة صریحةٌ واضحةٌ فی أنّ تقدیم الإمام یکون من باب الاُولویّة لا من باب الاشتراط کما ذکرنا سابقاً و سنبیّن إن شاء الله تعالی2.
و هکذا المَحکیّ عنه فی قوله فی باب الجماعة من هذا الکتاب حیث قال:
و أولی الناس بها إمام الملّة أو من نَصبه، فإن تعذّر الأمران لم تنعقد إلاّ بإمام عدل3.
و من الغرائب أنّه قد نقل عن «الإیضاح» و «غایة المراد» و «المهذّب البارع» و «المقاصد العلیّة» و «الروض» و «المقتصر» و «الجواهر المضیئة» نسبة استحباب الاجتماع فی زمن الغیبة إلی أبی الصلاح، و نقل عن الفاضل بن العمیدی فی «تخلیص التلخیص» و الشهید فی «البیان» و الفاضل المقداد فی «التنقیح» نسبة المنع من إقامتها إلیه فی زمن الغیبة کإبن إدریس.
الخامس: الشیخ أبوالفتح الکراجکی فی کتاب «تهذیب المسترشدین» علی ما حُکی عنه حیث قال:
و إذا حضرت العدّة التی یصحّ أن ینعقد بحضورها الجماعة یوم الجمعة و کان إمامهم مرضیّاً متمکّناً من إقامته الصلاة فی وقتها و إبراز الخطبة علی وجهها و کانوا حاضرین آمنین ذکوراً بالغین کاملی العقل أصحّاء وجبت علیهم فریضة الجمعة4.5
- ـ الکافی فی الفقه (أبو الصلاح الحلبی) ص ١٥١.
- ـ بل دالّة علی اشتراط صحّة الجمعة وانعقادها بالإمام لا وجوبها. (منه عُفی عنه).*
* ـ بل لیس فیه دلالة علی اشتراط الصّحّة، فمن أین یُستخرج هذا المعنی من عبارته؟ (منه عُفی عن جرائمه) - ـ المصدر السابق، ص ١٤٣.
- ـ ذخیرة المعاد، ج ٢، ص ٣٠٨.
- ـ و هذه العبارة صریحة فی الإطلاق لعدم اشتراط الصّحّة بحضور الإمام أو الحکومة العادلة. (منه عُفی عن جرائمه)