کتاب شریف «صلاة الجمعة» اثر نفیس فقهی حضرت علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه، رساله‌‌ای تخصصی و فقهی است در «وجوب نماز جمعه» که با ادلۀ متقن و شواهد محکم وجوب عینی و تعیینی این نماز عظیم‌القدر را به ثبوت می‌رساند. این کتاب با مقدمۀ مبسوط فرزند مؤلف، مرحوم آیة‌اللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه پیرامون «اهمیت نماز جمعه در گذر تاریخ» و «شرحی مختصری از اهمیّت آن از دیرباز نزد مرحوم مؤلّف» و «وظایف خطبای جمعه» همراه با تعلیقاتی نفیس، فنّی و فقهی به زیور طبع آراسته گردیده است. در این رساله از نظر مرحوم مؤلف، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه به‌نحو واجب مطلق، بدون هیچ شرطی به ثبوت می‌رسد؛ اگر چه تشکیل حکومت اسلامی به‌عنوان شرط صحّت، واجب شمرده می‌شود. لیکن مرحوم معلّق پا را فراتر نهاده و با ادله‌ای متقن، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بدون هیچ شرطی؛ نه در وجوب و نه در صحّت را در ضمن تعلیقات ذی‌قیمتِ خود به ثبوت می‌رساند و به این مطلب نیز اشاره می‌فرماید که مرحوم مؤلّف با توجه به تعلیقه‌ای که در اواخر عمر مرقوم داشته‌اند، به نوعی از رأی خویش بر شرطیّت تشکیل حکومت اسلامی برای صحّت نماز جمعه برگشته و بر رجحان نماز جمعه در صورت نبود حکومت اسلامی حکم رانده‌اند.
صلاة الجمعة
122و قال الله تعالی ﴿حَٰفِظُواْ عَلَى ٱلصَّلَوَٰتِ وَٱلصَّلَوٰةِ ٱلوُسطَىٰ﴾1 و هی صلاة الظهر، و هی أوّل صلاة صلاّها رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم، و هی وسط النّهار و وسط الصّلاتَین بالنَّهار ـ صلاة الغداة و صلاة العصر ـ ... إلی أن قال علیه السّلام: و نزلت هذه الآیة یوم الجمعة و رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم فی سفر فقنت فیها و ترکها علی حالها فی السفر و الحضر و أضاف للمقیم رکعتین، و إنّما وُضِعَت الرکعتان اللّتان أضافهما رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم یوم الجمعة للمقیم لمکان الخطبتین مع الإمام، فمن صلّی یوم الجمعة فی غیر جماعةٍ فلیصلّها أربع رکعات کصلاة الظهر فی سائر الأیّام2.
فعَلی هذا إذا شککنا فی دخالة الحضور فی وجوبها لا مجال لاستصحاب وجوب الجمعة، لأنَّ ما عُلِمَ وجوبه فی السابق هی الجمعة مع الإمام أو منصُوبه و هذا ممّا لا شبهة فیه، و أمّا وجوبها مع غیره فلم یثبت من أوّل الأمر، فمقتضی الأصل عدم شرعیّتها، أو عدم وجوبها علی تقدیر ثبوت مشروعیّتها، لکنّ
استصحابَ وجوب أربع رکعات الثابت قَبْل نزول الآیة بمکان من الإمکان.
- ـ سورة البقرة (٢) صدر الآیة ٢٣٨.
- ـ بحار الأنوار، ج ٨٦، ص ١٩٤؛ وسائل الشّیعة، ج ٣، ص ٦.