کتاب شریف «صلاة الجمعة» اثر نفیس فقهی حضرت علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه، رساله‌‌ای تخصصی و فقهی است در «وجوب نماز جمعه» که با ادلۀ متقن و شواهد محکم وجوب عینی و تعیینی این نماز عظیم‌القدر را به ثبوت می‌رساند. این کتاب با مقدمۀ مبسوط فرزند مؤلف، مرحوم آیة‌اللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه پیرامون «اهمیت نماز جمعه در گذر تاریخ» و «شرحی مختصری از اهمیّت آن از دیرباز نزد مرحوم مؤلّف» و «وظایف خطبای جمعه» همراه با تعلیقاتی نفیس، فنّی و فقهی به زیور طبع آراسته گردیده است. در این رساله از نظر مرحوم مؤلف، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه به‌نحو واجب مطلق، بدون هیچ شرطی به ثبوت می‌رسد؛ اگر چه تشکیل حکومت اسلامی به‌عنوان شرط صحّت، واجب شمرده می‌شود. لیکن مرحوم معلّق پا را فراتر نهاده و با ادله‌ای متقن، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بدون هیچ شرطی؛ نه در وجوب و نه در صحّت را در ضمن تعلیقات ذی‌قیمتِ خود به ثبوت می‌رساند و به این مطلب نیز اشاره می‌فرماید که مرحوم مؤلّف با توجه به تعلیقه‌ای که در اواخر عمر مرقوم داشته‌اند، به نوعی از رأی خویش بر شرطیّت تشکیل حکومت اسلامی برای صحّت نماز جمعه برگشته و بر رجحان نماز جمعه در صورت نبود حکومت اسلامی حکم رانده‌اند.
صلاة الجمعة
131الرابع: الروایات، و هی علی طوائف:
الطائفة الاُولی: الأخبار الّتی تدلّ علی أنّ الجمعة واجبة لمن کان منها علی دون فرسخین و ساقطة عمّن بَعُدَ عنها بفرسخین.
منها صحیحة محمّد بن مسلم قال:
سألتُ أبا عبدالله علیه السّلام عن الجمعة، فقال: تجب علی مَن کان منها علی فرسخین، فإن زاد علی ذلک فلیس علیه شیء1.
و منها خبر فضل بن شاذان عن الرضا علیه السّلام:
إنّما وجبت الجمعة علی مَن یکون علی رأس فرسخین لا أکثر2.
و منها صحیحة زرارة عن أبی جعفر علیه السّلام:
الجمعة واجبة علی مَن إن صلّی الغداة فی أهله أدرک الجمعة3، الحدیث.
تقریب الاستدلال بها من وجهَین:
الأوّل: أنّ صریح هذه الأخبار هو وجوب الجمعة لمن کان منها علی ما دون فرسخین فلو جاز عقدها بلا إذْن لم یتعیّن علی مَن بَعُدَ عنها بفرسخین السعی إلیها، بل کان لمن بَعُدَ عنها بثلاثة أمیال إن یعقدها فی مکانه مع جماعة من أهله من غیر أن یتحمّل هذه المشقّة الشدیدة.
و فیه: أنّ مقتضی إطلاق هذه الروایات و إن کان ذلک إلاّ أنّ مقتضی الجمع بینها و بین روایات دلّت علی جواز انعقاد الجمعة علی رأس ثلاثة أمیال هو حملها
علی ما إذا لم ینعقد هناک جمعة اُخری.
- ـ وسائل الشیعة، کتاب الصلاة، أبواب صلاة الجمعة و آدابها، باب ٤ ، ج ٥، ص ١٢، ح ٦.
- ـ المصدر السابق، ح ٤.
- ـ المصدر السابق، ص ١١، ح ١.