کتاب شریف «صلاة الجمعة» اثر نفیس فقهی حضرت علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، رسالهای تخصصی و فقهی است در «وجوب نماز جمعه» که با ادلۀ متقن و شواهد محکم وجوب عینی و تعیینی این نماز عظیمالقدر را به ثبوت میرساند. این کتاب با مقدمۀ مبسوط فرزند مؤلف، مرحوم آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه پیرامون «اهمیت نماز جمعه در گذر تاریخ» و «شرحی مختصری از اهمیّت آن از دیرباز نزد مرحوم مؤلّف» و «وظایف خطبای جمعه» همراه با تعلیقاتی نفیس، فنّی و فقهی به زیور طبع آراسته گردیده است. در این رساله از نظر مرحوم مؤلف، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بهنحو واجب مطلق، بدون هیچ شرطی به ثبوت میرسد؛ اگر چه تشکیل حکومت اسلامی بهعنوان شرط صحّت، واجب شمرده میشود. لیکن مرحوم معلّق پا را فراتر نهاده و با ادلهای متقن، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بدون هیچ شرطی؛ نه در وجوب و نه در صحّت را در ضمن تعلیقات ذیقیمتِ خود به ثبوت میرساند و به این مطلب نیز اشاره میفرماید که مرحوم مؤلّف با توجه به تعلیقهای که در اواخر عمر مرقوم داشتهاند، به نوعی از رأی خویش بر شرطیّت تشکیل حکومت اسلامی برای صحّت نماز جمعه برگشته و بر رجحان نماز جمعه در صورت نبود حکومت اسلامی حکم راندهاند.
صلاة الجمعة
141و منها: ما فی النّبویّ الآخر:
«أربع إلی الولاة الفیء و الحدود و الجمعة و الصدقات1».
و هذه الروایات و إن کانت ظاهرة فی الاختصاص لکن لا یمکن الأخذ بظهورها، أولاً: لمکان ضعف سندها و إرسالها. و ثانیاً: إنّ الاختصاص المستفاد منها إنّما هو لمکان أولویّة الإمام من غیره بهذا المَنصب عند وجوده لا اختصاصه به مطلقاً حتّی لا یصحّ الانعقاد مع فرض غیبته أو عدم سلطنته أیضاً، و کم فرق بین المقامین؟! و قد ذکرنا سابقاً أنّ الإمام مقدّم فی جمیع الاُمور الدّینیّة و الدّنیویّة و لا یصحّ لأحدٍ أن یتقدّم علیه إذا أراد علیه السّلام إقامتها من صلاة أو جهادٍ أو أخذ خراجٍ أو زکاةٍ و هکذا، هذا و علی فرض استفادة الاختصاص منها علی الإطلاق لابدّ من حملها علی زمان الحضور جمعاً بینها و بین الإطلاقات و العمومات الصّریحة فی وجوبها لکلّ أحدٍ إلی یوم القیامة.
و منها: ما عن «دعائم الإسلام» عن علیّ علیه السّلام أنّه قال:
«لا یصلح الحُکم و لا الحدود و لا الجمعة إلاّ للإمام أو من یقیمه الإمام2».
و یظهر جوابه ممّا مرّ مضافاً إلی إمکان ادّعاء أنّ ظهورها فی الإمام اللّغوی أقوی بقرینة الرّوایة الاُخری أیضاً و هی ما فی «مستدرک الوسائل» عن «دعائم الإسلام» عن جعفر بن محمّد علیهما السّلام أنّه قال:
«لا جمعة إلاّ مع إمام عدل تقیّ»، و عن علیّ علیه السّلام أنّه قال: «لا یصحّ
الحُکم و لا الحدود و لا الجمعة إلاّ بإمام عدل3».
- ـ
- ـ مصباح الفقیه، ج ٢، ص ٤٣٨، نقلاً عن دعائم الإسلام.
- ـ مستدرک الوسائل، ج ٦ ص ١١، ح ٦٣٠٦/٤

