کتاب شریف «صلاة الجمعة» اثر نفیس فقهی حضرت علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، رسالهای تخصصی و فقهی است در «وجوب نماز جمعه» که با ادلۀ متقن و شواهد محکم وجوب عینی و تعیینی این نماز عظیمالقدر را به ثبوت میرساند. این کتاب با مقدمۀ مبسوط فرزند مؤلف، مرحوم آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه پیرامون «اهمیت نماز جمعه در گذر تاریخ» و «شرحی مختصری از اهمیّت آن از دیرباز نزد مرحوم مؤلّف» و «وظایف خطبای جمعه» همراه با تعلیقاتی نفیس، فنّی و فقهی به زیور طبع آراسته گردیده است. در این رساله از نظر مرحوم مؤلف، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بهنحو واجب مطلق، بدون هیچ شرطی به ثبوت میرسد؛ اگر چه تشکیل حکومت اسلامی بهعنوان شرط صحّت، واجب شمرده میشود. لیکن مرحوم معلّق پا را فراتر نهاده و با ادلهای متقن، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بدون هیچ شرطی؛ نه در وجوب و نه در صحّت را در ضمن تعلیقات ذیقیمتِ خود به ثبوت میرساند و به این مطلب نیز اشاره میفرماید که مرحوم مؤلّف با توجه به تعلیقهای که در اواخر عمر مرقوم داشتهاند، به نوعی از رأی خویش بر شرطیّت تشکیل حکومت اسلامی برای صحّت نماز جمعه برگشته و بر رجحان نماز جمعه در صورت نبود حکومت اسلامی حکم راندهاند.
صلاة الجمعة
144و قد سمعتُ من العلاّمة الشیخ آقا بزرگ الطهرانی أنّه قال: و الّذی یختلج بالبال احتمال أن یکون مراد القاضی من محمّد بن علیّ فی روایاته هو محمّد بن علیّ التاسع من الأئمّة لکن لم یصرّح به لمکان التّقیة، و لکن مع ذلک کلّه لم یظهر لی وجهٌ لحجّیّة أخبارها لمکان إرسالها و إن نصّ القاضی نعمان علی أنّها أصّحاء کلّها لکنّک خبیر بأنّ الصحّة عنده لا یمکن الاعتماد علیه فی کونه صحیحاً عندنا أیضاً، فإذَن لا یمکن المعاملة معهما إلاّ المعاملة مع المراسیل.
و منها: ما فی «المستدرک» عن «الأشعثیّات» مسنداً عن الحسین عن أبیه علیهما السّلام قال:
«لا یصحّ الحکم و لا الحدود و لا الجمعة إلاّ بامام1».
لکنّک خبیر بأنّ عدم دلالتها علی الإمام الأصل غیر خفیّ.
و منها: ما فی «المستدرک» أیضاً عن «الأشعثیّات» مسنداً عن الحسین عن أبیه علیهما السّلام قال:
«قال: العشیرة إذا کان علیهم أمیر یقیم الحدود علیهم فقد وجب علیهما [علیهم] الجمعة و التشریق2».
و لابدّ من حملها علی الإمام اللغویّ کما عرفتَ أو حملها علی زمان الحضور، کما لابدّ من حمل الرّوایة الثالثة عن «الأشعثیّات» أیضاً علی ما فی «المستدرک» علی هذا المعنی، و هی ما فی «الأشعثیّات» مسنداً عن الحسین علیه السّلام:
«إنّ علیّاً علیه السّلام سُئل عن الإمام یهرب و لا یخلف أحداً یصلّی بالناس، کیف یصلّون الجمعة؟ قال یصلّون أربع رکعات3».
- ـ مستدرک الوسائل، ج ٦، ص ١١، ح ٦٣٠٦/٤.
- ـ المصدر السابق، ص ١٣، ح ٦٣٠٣/١.
- ـ المصدر السابق، ح ٦٣٠٥/٣.

