کتاب شریف «صلاة الجمعة» اثر نفیس فقهی حضرت علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه، رساله‌‌ای تخصصی و فقهی است در «وجوب نماز جمعه» که با ادلۀ متقن و شواهد محکم وجوب عینی و تعیینی این نماز عظیم‌القدر را به ثبوت می‌رساند. این کتاب با مقدمۀ مبسوط فرزند مؤلف، مرحوم آیة‌اللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه پیرامون «اهمیت نماز جمعه در گذر تاریخ» و «شرحی مختصری از اهمیّت آن از دیرباز نزد مرحوم مؤلّف» و «وظایف خطبای جمعه» همراه با تعلیقاتی نفیس، فنّی و فقهی به زیور طبع آراسته گردیده است. در این رساله از نظر مرحوم مؤلف، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه به‌نحو واجب مطلق، بدون هیچ شرطی به ثبوت می‌رسد؛ اگر چه تشکیل حکومت اسلامی به‌عنوان شرط صحّت، واجب شمرده می‌شود. لیکن مرحوم معلّق پا را فراتر نهاده و با ادله‌ای متقن، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بدون هیچ شرطی؛ نه در وجوب و نه در صحّت را در ضمن تعلیقات ذی‌قیمتِ خود به ثبوت می‌رساند و به این مطلب نیز اشاره می‌فرماید که مرحوم مؤلّف با توجه به تعلیقه‌ای که در اواخر عمر مرقوم داشته‌اند، به نوعی از رأی خویش بر شرطیّت تشکیل حکومت اسلامی برای صحّت نماز جمعه برگشته و بر رجحان نماز جمعه در صورت نبود حکومت اسلامی حکم رانده‌اند.
صلاة الجمعة
154الطائفة الخامسة من الرّوایات و الجواب عنها
الطائفة الخامسة: الرّوایات الّتی دلّت علی أنّ للإمام أن یأذَنَ للناس فی ترک الجمعة و الخروج إلی رحالهم و منازلهم فیما إذا اجتمع الجمعة و العید، مثل خبر إسحاق بن عمّار عن جعفر عن أبیه:
«إنّ علیّ بن أبی طالب علیه السّلام کان یقول: إذا اجتمع عیدان للناس فی یوم واحد فإنّه ینبغی للإمام أن یقول للنّاس فی الخطبة الاُولی إنّه قد اجتمع لکم عیدان فأنا اُصلّیهما جمیعاً، فمن کان مکانه قاصیاً فأحَبَّ أن ینصرف فقد أذنتُ له1».
و مثل خبر سلمة عن أبی عبدالله علیه السّلام، قال:
«اجتمع عیدان علی عهد أمیرالمؤمنین علیه السّلام. فقال: هذا یوم اجتمع فیه عیدان فمَن أحَبَّ أن یجمع معنا فلیفعل و من لم یفعل فإنّ له رُخصةً. یعنی من کان متنحیاً2».
و خبر الحلبی أنّه سأل أبا عبدالله علیه السّلام عن الفطر و الأضحی إذا اجتمعا فی یوم الجمعة فقال:
«اجتمعا فی زمان علیّ علیه السّلام، فقال: مَن شاء أن یأتی إلی الجمعة فَلیأتِ، و مَن قعد فلا یضُرّه ولیُصَلّ الظهر، و خطب خطبتَین جمع فیها خطبة
العید و خطبة الجمعة3».
- ـ وسائل الشیعة، کتاب الصلاة، أبواب صلاة العید، باب ١٥، ج ٥، ص ١١٦، ح ٣.
- ـ المصدر السابق، ح ٢.
- ـ المصدر السابق، ص ١١٥، ح ١.