کتاب شریف «صلاة الجمعة» اثر نفیس فقهی حضرت علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه، رساله‌‌ای تخصصی و فقهی است در «وجوب نماز جمعه» که با ادلۀ متقن و شواهد محکم وجوب عینی و تعیینی این نماز عظیم‌القدر را به ثبوت می‌رساند. این کتاب با مقدمۀ مبسوط فرزند مؤلف، مرحوم آیة‌اللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه پیرامون «اهمیت نماز جمعه در گذر تاریخ» و «شرحی مختصری از اهمیّت آن از دیرباز نزد مرحوم مؤلّف» و «وظایف خطبای جمعه» همراه با تعلیقاتی نفیس، فنّی و فقهی به زیور طبع آراسته گردیده است. در این رساله از نظر مرحوم مؤلف، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه به‌نحو واجب مطلق، بدون هیچ شرطی به ثبوت می‌رسد؛ اگر چه تشکیل حکومت اسلامی به‌عنوان شرط صحّت، واجب شمرده می‌شود. لیکن مرحوم معلّق پا را فراتر نهاده و با ادله‌ای متقن، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بدون هیچ شرطی؛ نه در وجوب و نه در صحّت را در ضمن تعلیقات ذی‌قیمتِ خود به ثبوت می‌رساند و به این مطلب نیز اشاره می‌فرماید که مرحوم مؤلّف با توجه به تعلیقه‌ای که در اواخر عمر مرقوم داشته‌اند، به نوعی از رأی خویش بر شرطیّت تشکیل حکومت اسلامی برای صحّت نماز جمعه برگشته و بر رجحان نماز جمعه در صورت نبود حکومت اسلامی حکم رانده‌اند.
صلاة الجمعة
74و قد أجاب الشهید الثّانی فی رسالته بجواب آخر و حاصله: أنّ الأمر بالسعی معلّق علی مطلق النداء للصلاة الصالح لجمیع أفراده و خروج بعض الأفراد بدلیل خارج و اشتراط بعض الشرائط فیه لا ینافی أصل الإطلاق، و کلّ ما یدلّ دلیل علی خروجه فالآیة متناولة له و به یحصل المطلوب، و فیه ما ذکرناه آنفاً من أنّ المراد من النداء فی الآیة لیس النداء علی الإطلاق یقیناً1.
و قد أجاب فی الحدائق بجواب آخر:
و هو أنّ المنادی للصلاة یوم الجمعة لم ینادِ لخصوص صلاة الجمعة لأنّ بعض المکلّفین کانت وظیفتهم الإتیان بأربع رکعات کالمریض و المجنون و المرأة و العبد و غیرهم، و بعضهم کانت وظیفتهم رکعتین لا غیر کالمسافر، بل ینادی لمطلق الفریضة أیّما کانت، فعلی هذا لیس الأذان لخصوص صلاة الجمعة حتّی تکون مشروعیّته معلّقة علی مشروعیّتها، و کأنّه قیل: إذا نودی یوم الجمعة لطبیعة الصلاة المختلفة أفرادها علی حسب اختلاف أشخاص المکلّفین فاسعوا أیّها الحاضرون البالغون الرجال الأحرار إلی خصوص صلاة الجمعة، فأین الدَّور؟
و هذا الجواب جیّد جدّاً2.
- ـ یمکن أن یلتزم بالإطلاق بالتقریر السابق منّا. (منه عُفی عن جرائمه)
- ـ و فیه نظر لظهور تخصیص النّداء بصلاة الجمعة لتخصیص الشّارع إیّاها بالنّداء من بین سائر الصلوات فی الأیّام الاُخَر فالنّداء لصلاة الجمعة لا لمطلق الصلاة. (منه عفی عن جرائمه)