کتاب شریف «صلاة الجمعة» اثر نفیس فقهی حضرت علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه، رسالهای تخصصی و فقهی است در «وجوب نماز جمعه» که با ادلۀ متقن و شواهد محکم وجوب عینی و تعیینی این نماز عظیمالقدر را به ثبوت میرساند. این کتاب با مقدمۀ مبسوط فرزند مؤلف، مرحوم آیةاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه پیرامون «اهمیت نماز جمعه در گذر تاریخ» و «شرحی مختصری از اهمیّت آن از دیرباز نزد مرحوم مؤلّف» و «وظایف خطبای جمعه» همراه با تعلیقاتی نفیس، فنّی و فقهی به زیور طبع آراسته گردیده است. در این رساله از نظر مرحوم مؤلف، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بهنحو واجب مطلق، بدون هیچ شرطی به ثبوت میرسد؛ اگر چه تشکیل حکومت اسلامی بهعنوان شرط صحّت، واجب شمرده میشود. لیکن مرحوم معلّق پا را فراتر نهاده و با ادلهای متقن، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بدون هیچ شرطی؛ نه در وجوب و نه در صحّت را در ضمن تعلیقات ذیقیمتِ خود به ثبوت میرساند و به این مطلب نیز اشاره میفرماید که مرحوم مؤلّف با توجه به تعلیقهای که در اواخر عمر مرقوم داشتهاند، به نوعی از رأی خویش بر شرطیّت تشکیل حکومت اسلامی برای صحّت نماز جمعه برگشته و بر رجحان نماز جمعه در صورت نبود حکومت اسلامی حکم راندهاند.
مرتب سازی:
صلاة الجمعة
49خبر إسحاق بن عمّار عن جعفر عن أبیه أنّ علیّ بن أبی طالب علیه السّلام کان یقول: إذا اجتمع عیدان للنّاس فی یوم واحد، فإنّه ینبغی للإمام أن یقول للنّاس فی الخطبة الاُولی، إنّه قد اجتمع لکم عیدان فأنا أصلّیهما جمیعاً، فمن کان مکانه قاصیاً فأحبَّ ان یَنصرف فقد أذِنت له1.
خبر سلمة عن أبی عبدالله علیه السّلام قال: اجتمع عیدان علی عهد أمیرالمؤمنین علیه السّلام فقال: هذا یوم اجتمع فیه عیدان، فمن أحبّ أن یجمع معنا فلیفعل، و من لم یفعل فإنّ له رخصةً، یعنی من کان متنحّیاً2.
خبر الحلبی أنّه سأل أبا عبدالله علیه السّلام عن الفطر و الأضحی إذا اجتمعا فی یوم الجمعة فقال: اجتمعا فی زمان علیّ فقال: من شاء أن یأتی إلی الجمعة فلیأت، و من قعد فلا یضرّه، و لیصلّ الظُّهر. و خطب خطبتین جمع فیهما خطبة العید و خطبة الجمعة3.
موثّقة سماعة الواردة فی العید قال: قلت لأبی عبدالله علیه السّلام متی یذبح؟ قال: إذا انصرف الإمام. قلت: فإذا کنت فی أرض لیس فیها إمام فأصلّی بهم جماعة؟ فقال: إذا استقلّت الشّمس، و لا بأس أن تصلّی وحدک، و لا صلاة إلاّ مع إمامٍ4.
حسنة زرارة، قال: کان أبوجعفر علیه السّلام یقول: لا تکون الخُطبة و الجمعة و صلاة رکعتین علی أقلّ من خمسة رهطٍ، الإمام و أربعة5.
- ـ وسائل الشیعة، کتاب الصلاة، أبواب صلاة العید، باب ١٥، ج ٥، ص ١١٦، ح ٣.
- ـ المصدر السابق، ح ٢.
- ـ المصدر السابق، ح ١.
- ـ المصدر السابق، باب٢، ص ٩٦، ح ٦.
- ـ المصدر السابق، أبواب صلاة الجمعة و آدابها، باب ٢، ص ٧، ح ٢.