کتاب شریف «ترجمۀ صلاة الجمعة» اثر نفیس فقهی حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللهسرّه، رسالهای تخصصی و فقهی است در «وجوب نماز جمعه» که با ادلۀ متقن و شواهد محکم وجوب عینی و تعیینی این نماز عظیمالقدر را به ثبوت میرساند. این کتاب با مقدمۀ مبسوط فرزند مؤلف، مرحوم آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللهسرّه پیرامون «اهمیت نماز جمعه در گذر تاریخ» و «شرحی مختصری از اهمیّت آن از دیرباز نزد مرحوم مؤلّف» و «وظایف خطبای جمعه» همراه با تعلیقاتی نفیس، فنّی و فقهی به زیور طبع آراسته گردیده است. در این رساله از نظر مرحوم مؤلف، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بهنحو واجب مطلق، بدون هیچ شرطی به ثبوت میرسد؛ اگر چه تشکیل حکومت اسلامی بهعنوان شرط صحّت، واجب شمرده میشود. لیکن مرحوم معلّق پا را فراتر نهاده و با ادلهای متقن، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بدون هیچ شرطی؛ نه در وجوب و نه در صحّت را در ضمن تعلیقات ذیقیمتِ خود به ثبوت میرساند و به این مطلب نیز اشاره میفرماید که مرحوم مؤلّف با توجه به تعلیقهای که در اواخر عمر مرقوم داشتهاند، به نوعی از رأی خویش بر شرطیّت تشکیل حکومت اسلامی برای صحّت نماز جمعه برگشته و بر رجحان نماز جمعه در صورت نبود حکومت اسلامی حکم راندهاند.
مرتب سازی:
ترجمۀ صلاة الجمعة
35در بلادی که حدود الهی در آنها جاری میشود.1
همانطور که در کتاب دعائم الإسلام، حضرت امام صادق علیه السّلام میفرمایند:
لا جمعةَ إلّا مع إمامٍ عدلٍ تقیّ؛2 «نماز جمعهای محقّق نمیگردد مگر با امام عادل متّقی.»
و نیز از حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السّلام نقل شده که فرمودند:
لا یصِحّ الحکمُ و لا الحدودُ و لا الجمعةُ إلّا بإمامٍ عدل؛3 «قضاوت و اجرای حدود و اقامۀ نماز جمعه صحیح نمیباشد مگر با امام عادل».
و نظایر این روایات.
به همین دلیل است که اقامۀ نماز جمعه یکی از وظایف حکومتی بوده و متصدّیان امر اجازه نمیدادند که کسی مستقلاًّ و بدون اجازۀ آنان نسبت به اقامۀ نماز جمعه اقدام نماید و والیان امر برای اقامۀ این فریضه، از میان موالیان و هممسلکان خود ائمّۀ جمعهای را برای بلاد نصب میکردند.
از جهت دیگر؛ از آنجایی که نفس این اجتماع و حضور فراگیر و عظیم ملّت
- تهذیب الأحکام، ج ٣، ص ٢٣٩:
«... عن طلحةَ بنِ زید عن جعفرٍ علیه السّلام عن أبیه عن علّیٍ علیه السّلام قال: لا جمعةَ إلّا فی مصرٍ تُقام فیه الحدود.»
ترجمه: «نماز جمعهای نیست مگر در شهری که حدود الهی در آن اقامه میگردد.»
تهذیب الأحکام، ج ٣، ص ٢٤٨:
«عن حفصِ بن غیاث عن جعفرٍ عن أبیه علیهما السّلام قال: لیس علیٰ أهلِ القُریٰ جمعةٌ و لا خروجٌ فی العیدَیْن.»
ترجمه: «نماز جمعه و خروج برای اقامۀ نماز عید فطر و قربان بر اهل روستاها واجب نیست.» - دعائم الإسلام، ج ١، ص ١٨٢.
- الجعفریّات (الأشعثیّات)، ص ٤٣.
- تهذیب الأحکام، ج ٣، ص ٢٣٩: