کتاب شریف «ترجمۀ صلاة الجمعة» اثر نفیس فقهی حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللهسرّه، رسالهای تخصصی و فقهی است در «وجوب نماز جمعه» که با ادلۀ متقن و شواهد محکم وجوب عینی و تعیینی این نماز عظیمالقدر را به ثبوت میرساند. این کتاب با مقدمۀ مبسوط فرزند مؤلف، مرحوم آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللهسرّه پیرامون «اهمیت نماز جمعه در گذر تاریخ» و «شرحی مختصری از اهمیّت آن از دیرباز نزد مرحوم مؤلّف» و «وظایف خطبای جمعه» همراه با تعلیقاتی نفیس، فنّی و فقهی به زیور طبع آراسته گردیده است. در این رساله از نظر مرحوم مؤلف، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بهنحو واجب مطلق، بدون هیچ شرطی به ثبوت میرسد؛ اگر چه تشکیل حکومت اسلامی بهعنوان شرط صحّت، واجب شمرده میشود. لیکن مرحوم معلّق پا را فراتر نهاده و با ادلهای متقن، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بدون هیچ شرطی؛ نه در وجوب و نه در صحّت را در ضمن تعلیقات ذیقیمتِ خود به ثبوت میرساند و به این مطلب نیز اشاره میفرماید که مرحوم مؤلّف با توجه به تعلیقهای که در اواخر عمر مرقوم داشتهاند، به نوعی از رأی خویش بر شرطیّت تشکیل حکومت اسلامی برای صحّت نماز جمعه برگشته و بر رجحان نماز جمعه در صورت نبود حکومت اسلامی حکم راندهاند.
مرتب سازی:
ترجمۀ صلاة الجمعة
48خطیب جمعه باید دارای تفکّری مستقل و نظری صائب و صحیح باشد و خطابۀ خود را براساس آنچه که برای مخاطبین مصلحت و نافع دیده، به دور از هرگونه ملاحظات اعتباری و مصلحت اندیشیهای شخصی ایراد کند؛ بلکه از همه بالاتر خطیب باید به چیزی غیر از خداوند متعال توجّه و نظر نداشته و جز به آنچه خداوند متعال برای او تکلیف کرده و مسئولیّتش را به دوش او نهاده، فکر ننماید.
﴿قُلِ ٱللَهُ ثُمَّ ذَرهُم فِي خَوضِهِم يَلعَبُونَ﴾.1 «بگو: الله؛ و پس آنگاه بگذار ایشان را که در امور سرگرم کنندۀ خود غوطه ور شده و به بازى اشتغال ورزند!»
دیگر آنکه در اقامۀ نماز جمعه به سنّت ائمّۀ معصومین علیهم السّلام تمسّک جسته، خطبه را بر منبر2 اقامه نموده و از ایستادن در پشت تریبون3 خود داری نماید؛
- سوره أنعام (٦) ذیل آیه٩١.
- استفاده از منبر برای اقامۀ نماز جمعه سنّت میباشد؛ چنانچه در احادیث بسیاری این مطلب آمده است از جمله:
محمّد بن مسلم قال: سألته عن الجمعة فقال علیه السّلام: ”بأذان و إقامة یخرُج الإمام بعد الأذان فیصعَد المنبر و یخطُب لا یصلّی النّاس ما دام الإمام على المنبر. ثمّ یقعُد الإمام على المنبر قدرَ ما یقرَأ ﴿قُل هُوَ ٱللَهُ أَحَدٌ﴾. ثمّ یقوم فیفتتح خطبتَه ثمّ ینزِل فیصلّی بالنّاس ثمّ یقرَأ بهم فی الرّکعة الأُولى بالجمعة و فی الثّانیة بالمنافقین.“»* (محقّق)
ترجمه: «محمّد بن مسلم میگوید: از امام علیه السّلام راجع به نماز جمعه پرسیدم فرمود: ”نماز جمعه با اذان و اقامه برگزار میشود، بعد از اذان امام خارج شده و بر منبر میرود و خطبه را ایراد مینماید تا هنگامی که امام بر بالای منبر است مردم نباید نماز بخوانند. بعد از خطبۀ اوّل امام به اندازهای که سورۀ ﴿قُل هُوَ ٱللَهُ أَحَدٌ﴾ را بخواند بر منبر مینشیند. سپس برمیخیزد و خطبۀ دوّم را آغاز میکند و بعد از پایان خطبه از منبر فرود میآید و با مردم نماز میخواند و در رکعت اوّل سورۀ جمعه و در رکعت دوّم سورۀ منافقین را قرائت مینماید.“»
* الکافی، ج ٣، ص ٤٢٤؛ وسائل الشّیعه، ج ٧، ص ٣١٣. - نور ملکوت قرآن، ج ٢، ص ٣١١؛ امام شناسی، ج ١٨، ص ٢٣٥ ـ ٢٤٠؛ نگرشی بر مقالۀ بسط و قبض تئوریک شریعت، ص ١٢٥.