کتاب شریف «ترجمۀ صلاة الجمعة» اثر نفیس فقهی حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللهسرّه، رسالهای تخصصی و فقهی است در «وجوب نماز جمعه» که با ادلۀ متقن و شواهد محکم وجوب عینی و تعیینی این نماز عظیمالقدر را به ثبوت میرساند. این کتاب با مقدمۀ مبسوط فرزند مؤلف، مرحوم آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللهسرّه پیرامون «اهمیت نماز جمعه در گذر تاریخ» و «شرحی مختصری از اهمیّت آن از دیرباز نزد مرحوم مؤلّف» و «وظایف خطبای جمعه» همراه با تعلیقاتی نفیس، فنّی و فقهی به زیور طبع آراسته گردیده است. در این رساله از نظر مرحوم مؤلف، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بهنحو واجب مطلق، بدون هیچ شرطی به ثبوت میرسد؛ اگر چه تشکیل حکومت اسلامی بهعنوان شرط صحّت، واجب شمرده میشود. لیکن مرحوم معلّق پا را فراتر نهاده و با ادلهای متقن، وجوب عینی و تعیینی نماز جمعه بدون هیچ شرطی؛ نه در وجوب و نه در صحّت را در ضمن تعلیقات ذیقیمتِ خود به ثبوت میرساند و به این مطلب نیز اشاره میفرماید که مرحوم مؤلّف با توجه به تعلیقهای که در اواخر عمر مرقوم داشتهاند، به نوعی از رأی خویش بر شرطیّت تشکیل حکومت اسلامی برای صحّت نماز جمعه برگشته و بر رجحان نماز جمعه در صورت نبود حکومت اسلامی حکم راندهاند.
ترجمۀ صلاة الجمعة
152میان خصلتها، معلوم بودن آن است به خلاف بقیّۀ خصال.
و در جواهر آمده است:
«پس بنابراین عدم ذکر اشتراط نیابت در عبارت مرحوم مفید ـ قدّس سّره ـ به جهت معلومیّت آن بوده است؛ همانگونه که عدالت را در اوصاف امام جمعه به همین دلیل ذکر ننموده است.»1
و بطلان این کلام صاحب جواهر، واضح و آشکار است.
در ادامۀ این مباحث این دو بزرگوار [صاحب مفتاح الکرامة و جواهر] عبارت مرحوم مفید ـ قدّس سّره ـ در کتاب إرشاد را نقل نموده و به آن استدلال کردهاند که ایشان قائل به اشتراط وجوب نماز جمعه به حضور امام یا منصوب از جانب ایشان بوده است.
مرحوم مفید ـ قدّس سّره ـ در کتاب إرشاد در باب «ذکرُ طَرفٍ من الدّلائل علی إمامة القائم بالحقّ محمّد بن الحسن علیه السّلام» میفرماید:
«از جمله دلایلی که بر امامت حضرت قائم عجّل الله تعالیٰ فرجه الشّریف دلالت میکند آن است که عقل با استدلال صحیح اقتضا میکند در هر زمانی امام معصومِ کاملی که در احکام و علوم از رعایای خود غنی و بینیاز بوده موجود باشد؛ چراکه مستحیل است که مکلّفین از وجود سلطانی که بهواسطۀ وجود او به صلاح و رشد نزدیکتر و از فساد و تباهی دورتر هستند بیبهره باشند، و تمام کسانی که دارای نقصان وجودی بوده نیازمند به فردی هستند که جنایتکاران را تأدیب و عاصیان را به راه صحیح و سدید هدایت نموده و استوار بدارد... .»
تا آنجا که میفرماید:
«او اقامه کنندۀ حدود و حمایت کنندۀ از اصل و اساس اسلام و جمع کنندۀ مردم در روز جمعه و اعیاد میباشد.»2
- جواهر الکلام، ج ١١,ص ١٧٥.
- الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج ٢، ص ٣٤٢.

