ترجمۀ صلاة الجمعة

«نماز جمعه فقط بر افرادی واجب است که از محلّ اقامۀ آن حدّ اکثر دو فرسخ فاصله داشته باشند نه بیشتر.»

 یکی دیگر از روایات صحیحۀ زراره از حضرت امام محمّد باقر علیه السّلام است که حضرت فرمودند:

الجُمُعةُ واجبةٌ علی مَن إن صلّی الغَداةَ فی أهلِه أدرَک الجُمُعةَ ـ الحدیث.¹

«نماز جمعه بر کسی واجب است که اگر نماز صبح را در میان اهلش بجا آورد بتواند خود را به آن برساند و آن را ادراک نماید... .»

کیفیّت استدلال به این روایات

 به دو وجه می‌توان استدلال بر این روایات را بیان نمود:

وجه اوّل و اشکال آن

 وجه اوّل: این اخبار بر وجوب نماز جمعه بر کسانی که فاصلۀ آنان تا محلّ برگزاری نماز جمعه کمتر از دو فرسخ باشد تصریح دارد. پس اگر اقامۀ آن بدون اذن از طرف امام علیه السّلام جایز باشد، دیگر بر کسانی که در فاصلۀ دو فرسخی هستند سعی و حرکت به سوی آن متعیّن نخواهد بود؛ بلکه کسانی که سه میل [یک فرسخ] از آن فاصله دارند می‌توانند بدون سعی و تحمّل مشقّت شدیدۀ آن، نماز جمعه را با جماعتی از اهل خویش در همان مکان و محلّ سکونت خود اقامه نماید درحالی‌که این مطلب با صریح این روایات مخالف است.

 اشکال بر وجه اوّل: اگر‌چه مقتضای اطلاق روایات گروه اوّل وجوب سعی بر کسانی است که ما دون فرسخین هستند، امّا مقتضای جمع ـ بین این گروه و بین گروه دیگری که دلالت بر جواز انعقاد نماز جمعه در یک فرسخی دارند ـ این است که روایات گروه اوّل را بر صورتی حمل کنیم که نماز جمعۀ دیگری در این فاصله برقرار نشده باشد.

وجه دوّم و اشکال آن

 وجه دوّم: همانا این روایات صراحت دارند که نماز جمعه از کسانی که دو فرسخ با آن فاصله دارند ساقط است؛ بنابراین اگر وجوب نماز جمعه مشروط به