
امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
امام شناسی ج4
26تمام نمای آن، وجود مبارك امیرالمؤمنین علی بن أبیطالب علیه السّلام منتقل شد و لوای حمد در روز قیامت از دست آن حضرت به امیرالمؤمنین میرسد.
این مقام وارثّیت در كتاب تكوین و كتاب تشریع است كه علم ما كان و ما یكون الی یوم القیامة و ما هو كائن در صفحه ذهن آن حضرت مشهود و قدرت و عظمت اسماء الهیّه در نفس صافی و ضمیر منیر آن وصیّ، متجلّی و ظاهر است. ﴿ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنا مِنْ عِبادِنا﴾.
و بر این اساس است آیه مباركه قرآن1 در قضیّه مباهله كه علی علیه السّلام را نفس رسول خدا میداند و روایات بسیاری از طریق شیعه و سنّی كه آن حضرت را نفس رسول خدا شمرده است، و لازمه اتحاد نفس اتّحاد كمالات و معارف است. و علاوه بر این روایات بسیاری از شیعه و سنّی از رسول خدا صلی اللَهعلیه و آله و سلّم روایت شده است كه آن حضرت امیرالمؤمنین را به حضرت آدم و نوح و ابراهیم و موسی و عیسی و یحیی و یوسف تشبیه نموده و لازمه تشبیه تحقّق صفت مُشبَّهبه در مشبه است، بلكه در بسیاری از آنها عنوان تشبیه نیست بلكه عنوان مثلیّت و برابری است. ما در اینجا فقط بعض روایاتی را كه از طریق عامّه ذكر شده است نقل میكنیم.
شباهت أمیرالمؤمنین علیه السّلام با پیامبران در ویژگیهای آنها
محمّد بن طلحه شافعی2 از بیهقی با سند خود و ابن صباغ مالكی3 از بیهقی در كتابی كه در فضائل صحابه تصنیف كرده است با سند خود از رسول خدا صلی اللَه علیه و آله و سلم روایت كردهاند كه قال: من اراد ان ينظر الی آدم فی علمه، و الی نوح فی تقواه، و الی ابراهيم فی حلمه، و الی موسی فی هيبته، و الی عيسی فی عبادته فلينظر الی علی بن أبی طالب.
حضرت رسول اكرم فرمودند: «هر كس بخواهد به آدم ابوالبشر نظر كند در علم او، و به نوح در تقوای او، و به ابراهیم در حلم و شكیبائی او، و به موسی در هیبت و جلال او، و به عیسی در عبادت او، باید نظر كند به علی بن أبیطالب».
- ﴿فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ﴾. سوره آل عمران: ٣ ـ قسمتیاز آیه ٦١
- «مطالب السؤول» ص ٢٢.
- «الفصول المهمه» ص ١٢١.
