امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
مرتب سازی:
امام شناسی ج4
42يَا قَوْمِ مَن مِثْلُ عَلِیٍّ وَ قَدْ *** رُدَّتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ مِنْ غَائِب1 «ای اقوام و عشیره من كیست مانند علی؟ و به تحقیق كه برای او خورشید از غیبت بازگشت نمود».
و حمیری گوید:
فَلَمّا قَضَی وَحْیُ النَّبِیّ دَعا لَهُ *** وَ لَمْ يَكُ صَلَّی الْعَصْرُ وَ الشَّمْسُ تَنْزِعُ فَرُدَّتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ بَعْدَ غُرُوبِهَا *** فَصارَ لَها فِی أوَّلِ اللَّيلِ مَطْلَعُ2 «پس چون وحیی كه بر پیغمبر میرسید تمام شد، و علیّ بن أبیطالب نماز عصرش را نخوانده بود، و خورشید در افق مغرب رسید، رسول خدا برای او دعا كرد. پس خورشید پس از غروبش برای علی برگشت و در اوّل شب برای خورشید طُلوع و مَطلعی بود».
مرتبه دوّم بعد از رحلت رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم. جُویریة بن مُسهَّر و ابو رافع و حسین بن علی علیهما السّلام روایت كنند كه: «چون حضرت أمیر المؤمنین برای جنگ صفّین حركت كرد و از روی رود فرات عبور نمود، خود آن حضرت نماز گزاردند و بعضی نیز با آن حضرت نماز به جای آوردند امّا بقیّه لشگر نتوانستند از عبورشان فارغ شوند مگر در زمانی كه آفتاب غروب كرده بود و نماز عصر اغلب سپاهیان فوت شد. نزد حضرت آمده و عرض كردند: نماز ما فوت شده است. حضرت از خدا درخواست نمودند كه خورشید را برگرداند، خورشید طلوع كرد و در افق روشن نمایان شد. همین كه لشكر نماز خود را به جای آوردند ناگهان یك صدای شدید مانند صدای چیزی كه از جائی بیفتد از ان شنیده شده به طوری كه مردم ترسیدند و به تهلیل و تسبیح و تكبیر مشغول شدند، و غروب نموده در زیر افق پنهان شد». و مسجد ردّ شمس در زمین بابِل مشهور و معروف است.
و از ابن عبّاس به طرق بسیاری روایت شده است كه ردّ شمس نشد مگر برای سلیمان وصیّ داود؛ و یوشع بن نون وصیّ موسی؛ و علیّ بن أبیطالب وصی
- «مناقب ابن شهرآشوب» ج ١، ص ٤٥٩.
- «مناقب ابن شهرآشوب» ج ١، ص ٤٦٠.