
مطلع انوار ج6
مباحث روایی تفسیری
جلد ششم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، تحقیقات، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوعِ «درایت الحدیث» و «علوم قرآن و تفسیر» میباشد که گردآوری چنین مباحثی در کنار هم که برخی مزیّن به تحقیقاتِ عمیق مرحوم مؤلّف است، برای اهل علم و فضل شکافندۀ افقی جدیدی در مبانی تفسیری و حدیثی خواهد بود. اهم مباحث این مجلّد، شاملِ: • ابحاث روایی: مباحثی مبسوط پیرامونِ جعل حدیث، تحقیقی دربارۀ شروح صحیفه سجادیه، اثبات سندیتِ توقیع وارد در ماه رجب و پاسخ به شبهات سندی و محتوایی آن، و همچنین متن برخی اجازه نامهها و ذکر احادیث برگزیده. • ابحاث تفسیری و قرآنی: شامل مباحثی پیرامونِ عدم تحریف قرآن، حجیتِ قرائات قرآنی، جمع آوری قرآن، و همچنین مطالب متنوّع تفسیری.
مطلع انوار ج6
136[لا عَدوَی و لا هامة و لا صَفَرَ و لا غول]
صفحه ١٠٣: «قوله صلّی الله علیه (و آله) و سلّم: ”لا عَدوَی و لا هامَةَ و لا صَفَرَ و لا غولَ.“»1
أمثلة أحادیث جوامع الکَلِم از رسول الله صلّی الله علیه و آله
صفحه ١٠٦: «و من أمثلة جوامع الکلام من الأحادیثِ النّبویّة حدیث عائشة: ”کلُّ عملٍ لیس علیه أمرُنا فهو رَدّ“، و حدیث ”کلّ شَرطٍ لیس فی کتاب الله فهو باطلٌ“، و حدیثُ ”إذا أمرتُکم بأمرٍ فَأتوا منه ما استَطَعتم“، و حدیث المقدام ”ما ملأ ابنُ آدمَ وعاءً شرًّا من بَطنِه“.»
- ـ لسان العرب: «أعداهُ الدّاءُ یُعدیه إعداءًا: جاوز غیرَه إلیه؛ و قیل: هو أن یُصیبَه مثلُ ما بصاحب الدّاء، و الإسمُ منه العَدویٰ.
الهامة: اسمُ طائر؛ و قیل: هی البومة. أمّا الهامة فإنّ العرب کانت تقول: إنّ عظامَ الموتیٰ و قیل أرواحَهم تصیرُ هامةً فتطیرُ، فنفاه الإسلام و نَهاهم عنه.
و أمّا الصَّفَر قال ابوعبید: سمِعتُ سأل رؤبة عن الصَّفَر فقال: هی حیّة تکون فی البطن تُصیبُ الماشیة و الناس؛ و قال: یقال: إنّها تشتدُّ علی الإنسان؛ و تؤذیه إذا جاع.
الغولُ: قال ابنأثیر: الغولُ أحدُ الغیلان و هی جنسٌ من الشیاطین و الجنّ. کانت العرب تزعم أنّ الغول فی الفلاة تتراءیٰ للناس، فتتغوَّلُ تغوُّلًا: أی تتلوَّنُ تلوُّنًا فی صورٍ شتّیٰ، و تغولُهم: أی تُضِلُّهم عن الطریق و تُهلکهم؛ فنفاه النبیّ صلّی الله علیه و آله و سلّم و أبطله. و قیل: قوله لا غول لیس نفیاً لعین الغول و وجوده، و إنّما فیه إبطال زعم العرب فی تلوّنه بالصّور المختلفة و اغتیاله؛ فیکون المعنی بقوله: ”لا غولَ“ أنّها لا تستطیعُ أن تُضلَّ أحدًا. و یشهدُ له الحدیثُ الآخَر: ”لا غولَ ولکن السَّعالی“؛ و السَّعالی: سَحَرَةُ الجنّ.» (محقّق)
- ـ لسان العرب: «أعداهُ الدّاءُ یُعدیه إعداءًا: جاوز غیرَه إلیه؛ و قیل: هو أن یُصیبَه مثلُ ما بصاحب الدّاء، و الإسمُ منه العَدویٰ.
