
مطلع انوار ج6
مباحث روایی تفسیری
جلد ششم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، تحقیقات، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوعِ «درایت الحدیث» و «علوم قرآن و تفسیر» میباشد که گردآوری چنین مباحثی در کنار هم که برخی مزیّن به تحقیقاتِ عمیق مرحوم مؤلّف است، برای اهل علم و فضل شکافندۀ افقی جدیدی در مبانی تفسیری و حدیثی خواهد بود. اهم مباحث این مجلّد، شاملِ: • ابحاث روایی: مباحثی مبسوط پیرامونِ جعل حدیث، تحقیقی دربارۀ شروح صحیفه سجادیه، اثبات سندیتِ توقیع وارد در ماه رجب و پاسخ به شبهات سندی و محتوایی آن، و همچنین متن برخی اجازه نامهها و ذکر احادیث برگزیده. • ابحاث تفسیری و قرآنی: شامل مباحثی پیرامونِ عدم تحریف قرآن، حجیتِ قرائات قرآنی، جمع آوری قرآن، و همچنین مطالب متنوّع تفسیری.
مطلع انوار ج6
138«ذهب أُناسٌ إلی أنّ المحدِّثَ إذا رَویٰ فلَحَنَ، لم یَجُز للسّامع أن یُحدِّثَ عنه إلّا لحنًا کما سَمِعه. و قال آخَرون: بل علی السّامع أن یَرویه ـ إذا کان عالِمًا بالعربیّة ـ مُعرَبًا صحیحًا مقوَّمًا بدلیل نقولُه، و هو أنّه معلومٌ أنّ رسولَ الله صلّی الله علیه (و آله) و سلّم کان أفصحَ العرب و أعرَبَها، و قد نزَّهَهُ الله عزّوجلّ و إذا کان کذا فالوجهُ أن یُرویٰ کلامُه مهذَّبًا من کلّ لحن.
و کان شیخنا أبوالحسن علی بن إبراهیم القطّان یکتب الحدیث علی ما سَمِعه لحنًا، و یکتب علی حاشیة کتابه: ”کذا قال“ یعنی الّذی حدَّثَه، و ”الصّوابُ کذا“، و ”هذا أحسنُ ما سَمِعتُ فی هذا الباب“.1
و قال ابنالأنباریّ فی الإنصاف فی منع ”أن“ فی خبر کادَ: و أمّا حدیث: ”کاد الفقرُ أن یکونَ کفرًا“ فإنّه من تغییرات الرّواةِ؛ لأنّه صلّی الله علیه (و آله) و سلّم أفصحُ مَن نَطَق بالضّاد. و الأمثلةُ فی ذلک کثیرةٌ و الکلام طویل.»
[الإحتجاج بخبرٍ ضعیف]
صفحه ١١١: «”و من قبیحِ ما یأتی به بعضُهم أن یحتَجَّ بخبرٍ ضعیفٍ هو دلیل خصمِه علیه، فیوردونه مُعرِضین عمّا کانوا ضَعَّفُوه.“»2
ابن أبیالعوجاء: وَضَعتُ فیکم أربعةَ آلافِ حدیثٍ، أُحرِّمُ فیها الحلالَ و أُحِلُّ فیها الحرام
صفحه ١٢١: «قالوا: لَمّا أُخذ ابن أبیالعوجاء لِیُضرَبَ عنُقُه قال: ”وَضَعتُ فیکم أربعةَ آلافِ حدیثٍ، أُحرِّمُ فیها الحلالَ و أُحِلُّ الحرام.“»
- ـ مأخذ العلم، ص ٣٧. (محقّق)
- ـ مختصر کتاب المؤمل، لأبی شامة، ص ٢١ و ٢٢. (محقّق)
