مطلع انوار ج6
مباحث روایی تفسیری
جلد ششم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، تحقیقات، یادداشتها و برداشت‌‌های مؤلف از آثار مختلف، در موضوعِ «درایت الحدیث» و «علوم قرآن و تفسیر» می‌باشد که گردآوری چنین مباحثی در کنار هم که برخی مزیّن به تحقیقاتِ عمیق مرحوم مؤلّف است، برای اهل علم و فضل شکافندۀ افقی جدیدی در مبانی تفسیری و حدیثی خواهد بود. اهم مباحث این مجلّد، شاملِ: • ابحاث روایی: مباحثی مبسوط پیرامونِ جعل حدیث، تحقیقی دربارۀ شروح صحیفه سجادیه، اثبات سندیتِ توقیع وارد در ماه رجب و پاسخ به شبهات سندی و محتوایی آن، و همچنین متن برخی اجازه نامه‌ها و ذکر احادیث برگزیده. • ابحاث تفسیری و قرآنی: شامل مباحثی پیرامونِ عدم تحریف قرآن، حجیتِ قرائات قرآنی، جمع آوری قرآن، و همچنین مطالب متنوّع تفسیری.
مطلع انوار ج6
153تَغلَّبت عَلی فِطنَةِ عمر و سلامةِ نیَّته، فظلَّ یَعملُ بِکیده فی السِّرِّ و العَلَن حتّی انتهی الأمرُ بقتل عمر.
و تدُلُّ القرائنُ کلُّها علی أنّ هذا القتل کان بمُؤامَرَةٍ مِن جمعیّةٍ سرّیّةٍ، و کان هذا الدَّهیّ مِن أکبر أعضائها، و علی رأسها الهُرمُزان1 مَلِکُ الخوزستان الّذی کان قد جیءَ به إلی المدینة أسیرًا، و عَهِدوا بتنفیذها إلی أبی‌لؤلؤةَ الأعجمیّ.
ذَکَر المُسوِّر بن مَخرَمَة2:
أنّ عمرَ لمّا انصرف إلی مَنزله ـ بعد أن أوْعَدَه أبولُؤلُؤةَ ـ جاء کَعبُ‌الأحبار3،
- ـ هو صاحبُ تُستَر من أعظم قُوّاد الفُرس. و کان علی مَیمَنَة جیشِ رُستمَ (وزیرِ مَلِکِ فارِس) فی حربِ القادسیّة، و لمّا قُتِل رستمُ فرّ الهرمزانُ بِمَن بَقِیَ مِن جُنده، فمازال المسلمونَ یُتابِعونه حتّی لَجَأَ إلی مدینة تُستَر و تَحَصَّن بها، فحاصَروه أشدَّ حِصارٍ حتّی أنزلوه علی حکمِ الفاروق، و أتَوا به إلی المدینة (سنةَ ١٧ هجری). و کان المسلمون یسبون أبناءَ فارِس و یَتّخذونهم عبیدًا، و مَن کان منهم بالمدینة کانوا یَختلفون إلی الهُرمُزان، و مِن هؤلاء السّبایا فیروزُ المُلقّب بـ «أبی‌‌لؤلؤة»، و کان غُلامًا للمُغَیرة بن شُعبةَ و هو الّذی طعَن عُمر. (الأضواء)
- ـ تاریخ ابن الأثیر، ج ٣، ص ٢٤؛ و الجزء الخامس من تاریخ الطبریّ. (الأضواء)
- ـ کان لِهذا الرّجل أفانینُ عجیبة‌ٌ فی اللّعب بعقول المُسلمین، و إلیک لَعبةً من ألاعِیبه رواها المؤرّخون الثّقات:
«قال کعبٌ لعُمرَ: ”أجِدُک فی التّوراة تُقتَل شهیدًا!“ قال عمر: ”و أنّیٰ لی بالشّهادة و أنا بجزیرة العرب؟!“»
و عن شَدّاد بن أوس، عن کعب قال: «کان فی بنی‌إسرائیل مَلِک إذا ذکرناه ذکرنا عمرَ، و إذا ذکرنا عمرَ ذکرناه؛ و کان إلی جنبه نبیٌّ یوحیٰ إلیه فأوحی الله إلی النبیّ أن یقول له: ”اِعهَد عَهدَکَ و اکتُب إلیّ وصیّتَک، فإنّک میّت إلی ثلاثة أیّامٍ.“ فأخبره النبیّ بذلک، فلمّا کان الیومُ الثّالث وَقَع بینَ الجِدار و السَریر ثم جاء إلی ربّه فقال: ”أللهم إن کنتَ تَعلمُ أنّی کنتُ أعدِلُ فی الحکم و إذا اختلفَت الأمورُ اتّبعتُ هُداک، و کنتُ و کنتُ فزِدْ فی عمری حتّی یَکبُرَ طفلی، و تَربُوَ أمتی.“ فأوحی الله إلی النبیّ: ”أنّه قال کذا و کذا و قد صَدَقَ، و قد زِدتُه فی عمره خمسَ عشرةَ سنة‌ً ففی ذلک ما یَکبُرُ طفلُه و تربو أمتُه.“ فلمّا طُعِنَ عمرُ قال کعب: ”لئن سأل عمرُ ربَّه لَیُبقیَنَّه اللهُ“ فأُخبر بذلک عمرُ فقال: ”اللهم اقبضنی إلیک غیرَ عاجزٍ و لاملومٍ.“» تاریخ الخلفاء، ص ٩٠ و ٩٨؛ و تاریخ الکامل لابن الأثیر، ج ٢، ص ٣٥٧. (الأضواء)