
مطلع انوار ج6
مباحث روایی تفسیری
جلد ششم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، تحقیقات، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوعِ «درایت الحدیث» و «علوم قرآن و تفسیر» میباشد که گردآوری چنین مباحثی در کنار هم که برخی مزیّن به تحقیقاتِ عمیق مرحوم مؤلّف است، برای اهل علم و فضل شکافندۀ افقی جدیدی در مبانی تفسیری و حدیثی خواهد بود. اهم مباحث این مجلّد، شاملِ: • ابحاث روایی: مباحثی مبسوط پیرامونِ جعل حدیث، تحقیقی دربارۀ شروح صحیفه سجادیه، اثبات سندیتِ توقیع وارد در ماه رجب و پاسخ به شبهات سندی و محتوایی آن، و همچنین متن برخی اجازه نامهها و ذکر احادیث برگزیده. • ابحاث تفسیری و قرآنی: شامل مباحثی پیرامونِ عدم تحریف قرآن، حجیتِ قرائات قرآنی، جمع آوری قرآن، و همچنین مطالب متنوّع تفسیری.
مطلع انوار ج6
166جاء بعدَهم عن ابنسبأ، و قد ظَهَر کتابٌ نفیس اسمهُ عبدالله بن سبأ من تألیف العالم العراقیّ الکبیر الأستاذ مرتضی العَسکریّ، أثبَتَ فیه بأدّلةٍ قَویّة مُقنِعة أنّ هذا الإسم لا حقیقةَ له؛ لأنّ المصدرَ الأوّلَ الّذی اعتمد علیه کلُّ المؤرِّخین ـ من الطّبریّ إلی الآن ـ فی إثباتِ وجودِه، هو سَیفُ بن عُمَر التّمیمی المتوفّی سنة ١٧٠ هجریّ، و قد طَعَنَ أئمةُ السّنَّة جمیعًا فی روایته، و قال فیه الحاکم: ”اُتُّهِمَ بالزَّندَقة و هو فی الرّوایة ساقطٌ.“
دکتر طهحسین قبل از علاّمۀ عسکری درخارجیّت داشتن عبدالله بن سبا شک کرده است
و إنّا ـ إنصافًا للعلم و الحقِّ ـ نقول: إنّ الدُّکتور طهحسین قد شکَّ قبلَ ذلک فی وجود عبدالله بن سبأ هذا، و إلیک بعضَ ما أثبَتَه فی کتابه العظیم الفتنة الکبری الجزءُ الثّانی «عَلِیٌّ و بَنوه» و هو یَتحدَّثُ عن وقعة صفّین:
أقَلُّ ما یَدُلُّ علیه إعراضُ المؤرّخینَ عن السَّبئیَّة و عن ابنالسَّوداء فی حرب صفّین، أنّ أمرَ السَّبَئیّة و صاحبِهم ابنالسَّوْداء إنّما کان متکلِّفًا منحولًا؛ و قد اخترع بأخرة [بآخِره] حینَ کان الجِدال بینَ الشّیعة و غیرِهم مِن الفِرَق الإسلامیّة. أراد خصومُ الشِّیعة أن یُدخِلوا فی أُصول هذا المذهب عُنصَرًا یهودیًا إمعانًا فی الکید لهم، و النَّیل منهم.
و لو قد کان أمرُ ابنالسَّوْداء مستنَدًا إلی أساسٍ من الحقّ و التّاریخ الصّحیح، لکان مِن الطَّبیعیِّ أن یَظهَرَ أثرُه و کیدُه فی هذه الحَرب المُعقَّدة المُعضلة الّتی کانت بصفّین؛ و لَکان من الطّبیعیّ أن یَظهر أثرُه حین اختلَفَ أصحابُ علیٍّ فی أمرِ الحکومة؛ و لَکان من الطّبیعیّ بنوعٍ خاصٍّ أن یظهَرَ أثرُه فی تکوین هذا الحزبِ الجدید الّذی کان یَکرَهُ الصّلحَ و یَنفِرُ منه و یُکفِّر مَن مال إلیه أو شارَکَ فیه.
عبدالله بن سَبا بر فرض وجود خارجی هم، آنقدر ذیأهمیّت نبوده است و آن را گروه ضدّ شیعه برای کوبیدن شیعه ذخیره کردهاند
و لکنّا لانریَ لإبنالسَّوداء ذکرًا فی أمر الخوارج، فکیف یُمکنُ تعلیلُ هذا الإهمال؟ أو کیف یُمکن أن نُعلِّلَ غیابَ ابنسبأ عن وقعةِ صِفّین و عن نَشأة حزب المَحکمة؟
