
مطلع انوار ج6
مباحث روایی تفسیری
جلد ششم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، تحقیقات، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوعِ «درایت الحدیث» و «علوم قرآن و تفسیر» میباشد که گردآوری چنین مباحثی در کنار هم که برخی مزیّن به تحقیقاتِ عمیق مرحوم مؤلّف است، برای اهل علم و فضل شکافندۀ افقی جدیدی در مبانی تفسیری و حدیثی خواهد بود. اهم مباحث این مجلّد، شاملِ: • ابحاث روایی: مباحثی مبسوط پیرامونِ جعل حدیث، تحقیقی دربارۀ شروح صحیفه سجادیه، اثبات سندیتِ توقیع وارد در ماه رجب و پاسخ به شبهات سندی و محتوایی آن، و همچنین متن برخی اجازه نامهها و ذکر احادیث برگزیده. • ابحاث تفسیری و قرآنی: شامل مباحثی پیرامونِ عدم تحریف قرآن، حجیتِ قرائات قرآنی، جمع آوری قرآن، و همچنین مطالب متنوّع تفسیری.
مطلع انوار ج6
181و «أخبرنی»، و مثلِ: «عن النبیّ أنّه قال» أو «قال رسولُ الله» کما فَعَل المحدِّثون مِن بعدُ، عند وضع مُصطَلَح الحدیث.
آیات کثیره شدیدة اللَّحن دربارۀ منافقین
و قد ثبت أنّ الصّحابة کان یَروِی بعضُهم عن بعض1 و عن التّابعین حتّی عن کعبالأحبار و أمثالِه. و القاعدةُ عند أهل السّنة: أنّ جمیعَ الصّحابة عُدولٌ2، فلا یُخِلُّ جهلُ اسمِ راوٍ منهم بصحّة السّند! و هی قاعدةٌ أغلبیّةٌ لامُطَّرِدَة؛ فقد کان فی عَهد النبیّ منافقون، قال تعالی: ﴿وَمِمَّنۡ حَوۡلَكُم مِّنَ ٱلۡأَعۡرَابِ مُنَٰفِقُونَ وَمِنۡ أَهۡلِ ٱلۡمَدِينَةِ مَرَدُواْ عَلَى ٱلنِّفَاقِ لَا تَعۡلَمُهُمۡ نَحۡنُ نَعۡلَمُهُمۡ﴾.3 مَرَدُوا علیه: أحکموه و صَقَلوه أو صَقلوا فیه حتّی لم یَعُدْ4 یَظهَرُ فی سیماهم و فَحویٰ کلامهم؛ کالّذین قال اللهُ فیهم منهم: ﴿وَلَوۡ نَشَآءُ لَأَرَيۡنَٰكَهُمۡ فَلَعَرَفۡتَهُم بِسِيمَٰهُمۡ وَلَتَعۡرِفَنَّهُمۡ فِي لَحۡنِ ٱلۡقَوۡلِ﴾5.
تفسیر کعبالأحبار و تلامذهاش (أبوهریره و ابنعبّاس و قتاده و ابنجُرَیح) معیوب است
ولکن البَلیَّةُ من الرّوایة عن مثل کَعبالأحبار، و ممّن رَویٰ عنه أبوهریرة و ابنعبّاس؛6 و مُعظَمُ التّفسیر المأثور مأخوذٌ عنه و عن تلامیذه. و منهم المُدَلِّسون کقَتادةَ و غیرِه من کِبار المُفسِّرین و کابنِجُرَیج.7
فکلّ حدیثٍ مُشکِلِ المتن، أو مضطرِبِ الرّوایة، أو مخالفٍ لِسُنَن الله تعالی فی الخَلق، أو لِأُصول الدّین أو نصوصِه القطعیّة، أو لِلحسّیّات و أمثالها من القضایا الیقینیّة، فهو مَظَنَّةٌ لما ذکرنا ... .
- ـ راجع فصلَ: «روایةِ الصحابةِ بعضِهم عن بعض» فی هذا الکتاب، ص ٧٠. (الأضواء)
- ـ راجع فصلَ: «عَدالة الصحابة» فی هذا الکتاب. (الأضواء)
- ـ سوره التّوبة (٩) صدر آیه ١٠١.
- ـ لسان العرب: «عادَ الشیءُ یَعودُ عودًا و معادًا: أی رَجَعَ، و قد یردُ بمعنی صار.» (محقّق)
- ـ سوره محمّد (٤٧) صدر آیه ٣٠.
- ـ و کذلک کان یَروی عنه سائرُ العَبادلة و طائفةٌ کبیرة من الصّحابة. (الأضواء)
- ـ ابنجُریج کان من النصاری. (الأضواء)
