
مطلع انوار ج6
مباحث روایی تفسیری
جلد ششم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، تحقیقات، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوعِ «درایت الحدیث» و «علوم قرآن و تفسیر» میباشد که گردآوری چنین مباحثی در کنار هم که برخی مزیّن به تحقیقاتِ عمیق مرحوم مؤلّف است، برای اهل علم و فضل شکافندۀ افقی جدیدی در مبانی تفسیری و حدیثی خواهد بود. اهم مباحث این مجلّد، شاملِ: • ابحاث روایی: مباحثی مبسوط پیرامونِ جعل حدیث، تحقیقی دربارۀ شروح صحیفه سجادیه، اثبات سندیتِ توقیع وارد در ماه رجب و پاسخ به شبهات سندی و محتوایی آن، و همچنین متن برخی اجازه نامهها و ذکر احادیث برگزیده. • ابحاث تفسیری و قرآنی: شامل مباحثی پیرامونِ عدم تحریف قرآن، حجیتِ قرائات قرآنی، جمع آوری قرآن، و همچنین مطالب متنوّع تفسیری.
مطلع انوار ج6
186صفحه ٢٧٦ پاورقی ٢: «صرّح کثیرٌ من علماء الأصول بأنّ المتواتر لابدّ فیه من القرائن، فلایبقیٰ حینئذ فرقٌ بینه و بین خبرِ الآحاد الّذی إن احتفّت به القرائنُ أوجبت العلمَ بِصِدقه؛ و یکون إِیجابُ کلٍّ منهما العلمَ إنّما هو بمعونة القرائن. و سببُ اختلافهم هو غُموض هذا البحث و دقّتِه.1»
هر حدیث صحیحالسَّند مقبول نیست، و هر حدیث غیر صحیحالسَّند مطرود نیست
صفحه ٢٩١:
«”إنّ أمثال هذه المشکلات فی الرّوایات لایَهتدی إلی تحقیق الحقّ فیها، إلّا الّذی یُعطِی لعَقله حُرِّیَّةَ الاستقلال فیما قاله أصنافُ العلماء.“ و قال: ”إنَّ علماءَ الأُصولِ الاعتقادیّة و الفقهیّة أعلمُ مِن المحدِّثین بنقد المُتون، و ما یُوافق المعقولَ و أُصولَ العقائد منها و ما لا یوافقها.
و قد اتّفق الفریقان علی أنّه: لیس کلُّ ما صحَّ سَنَدُه مِن الأحادیث المرفوعة یصحُّ متنُه لِجواز أن یکون فی بعض الرّواة مَن أخطأَ فی الرّوایة عمدًا أو سهوًا، و ما کلُّ ما لم یصحَّ سندُه یکون متنُه باطلًا؛ بل قالوا: إنّ الموضوع من حیث الرّوایة قد یکون صحیحًا فی الواقع، و إنّ الصّحیح السَّنَد قد یکون موضوعًا فی الواقع.
و إنّما علینا أن نأخذ بالظّواهر مع مراعاة القَواعد؛ فما صحّ سندُه قَبِلنا روایتَه و حَکَّمنا قواعدَ الإِعتقاد و دلائلَ العقل فی متنه إن کان مُشکلًا، و ما کان غیرَ صحیح السّند لایجوز لنا أن نُسمِّیَه حدیثًا نبویًّا و إن کان معناه صحیحًا.“2
- ـ کلام السّید رشیدرضا. (مرحوم علاّمه طهرانی قدّس سرّه)
- ـ المنار و الأزهر، ص ١٠١ و ١٠٢. (الأضواء)
