
مطلع انوار ج6
مباحث روایی تفسیری
جلد ششم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، تحقیقات، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوعِ «درایت الحدیث» و «علوم قرآن و تفسیر» میباشد که گردآوری چنین مباحثی در کنار هم که برخی مزیّن به تحقیقاتِ عمیق مرحوم مؤلّف است، برای اهل علم و فضل شکافندۀ افقی جدیدی در مبانی تفسیری و حدیثی خواهد بود. اهم مباحث این مجلّد، شاملِ: • ابحاث روایی: مباحثی مبسوط پیرامونِ جعل حدیث، تحقیقی دربارۀ شروح صحیفه سجادیه، اثبات سندیتِ توقیع وارد در ماه رجب و پاسخ به شبهات سندی و محتوایی آن، و همچنین متن برخی اجازه نامهها و ذکر احادیث برگزیده. • ابحاث تفسیری و قرآنی: شامل مباحثی پیرامونِ عدم تحریف قرآن، حجیتِ قرائات قرآنی، جمع آوری قرآن، و همچنین مطالب متنوّع تفسیری.
مطلع انوار ج6
188[سبب اختلاف نسخ در کتاب موطّأ]
صفحه ٢٩٨: «و قد علّل الدُّکتور أحمدأمین سببَ هذا الاختلاف فقال:
إنّ مالکًا لم ینتَهِ من نسخةٍ یؤلّفُها و یقْف عندَها، بل قد کان دائمَ التّغییر فیها؛ کما رُوینا من أنّه کان دائمَ المراجعة للأحادیث و حَذَف ما لم یثبت صحّته منها. فالّذین سمعوا الموطّأَ سَمِعوه من مالک فی أزمانٍ مختلفةٍ، فکان مِن ذلک الاختلافُ فی النُّسخ.
و قد بَقِیَ من هذه النُّسخ بینَ أیدینا روایُة یحیی بن اللَّیثی و هی الّتی شَرحها الزّرقانیّ؛ و روایةُ محَمَّد بن الحسن الشّیبانی صاحبِ أبیحنیفة، و فیها أشیاءُ کثیرةٌ لیست فی روایة یحیی، و هو یَمزُج ما رویٰ عن مالک بآرائه فکثیرًا ما یقول: ”قال محَمَّد“.1»
منصور دوانیقی اراده کرد موطّأ مالک را، در سراسر جهان اسلام به اجرا درآورد
صفحه ٢٩٨، پاورقی ٢: «قال الحافظ ابن عبدالبرّ فی کتاب الانتقاء، صفحة ٤١:
أنّ محَمَّد بن سَعد قال:
سمعتُ مالکَ بن أنَس یقول: لمّا حجَّ أبوجعفر المنصور دعانی فدخلتُ علیه، فحادثتُه و سألنی فأجبتُه؛ فقال:
”إنّی عَزَمتُ أن آمُرَ بکُتبک هذه الّتی وضعتَ (یعنی الموطّأَ) فتُنسَخَ نُسَخًا ثمّ أبعَثَ إلی کل مصرٍ من أمصار المسلمین منها نسخةً، و آمُرَهم أن یَعمَلوا بما فیها و لایتعدّوها إلی غیرها! فإنّی رأیت أصلَ العلم روایةَ أهل المدینة و عِلمَهم.“
قال: فقلت: یا أمیرالمؤمنین، لاتفعل هذا! فإنّ النّاس قد سَبَقَتْ إلیهم
- ـ منجی الإسلام، ج ٢، ص ٢١٥. (الأضواء)
