
مطلع انوار ج6
مباحث روایی تفسیری
جلد ششم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، تحقیقات، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوعِ «درایت الحدیث» و «علوم قرآن و تفسیر» میباشد که گردآوری چنین مباحثی در کنار هم که برخی مزیّن به تحقیقاتِ عمیق مرحوم مؤلّف است، برای اهل علم و فضل شکافندۀ افقی جدیدی در مبانی تفسیری و حدیثی خواهد بود. اهم مباحث این مجلّد، شاملِ: • ابحاث روایی: مباحثی مبسوط پیرامونِ جعل حدیث، تحقیقی دربارۀ شروح صحیفه سجادیه، اثبات سندیتِ توقیع وارد در ماه رجب و پاسخ به شبهات سندی و محتوایی آن، و همچنین متن برخی اجازه نامهها و ذکر احادیث برگزیده. • ابحاث تفسیری و قرآنی: شامل مباحثی پیرامونِ عدم تحریف قرآن، حجیتِ قرائات قرآنی، جمع آوری قرآن، و همچنین مطالب متنوّع تفسیری.
مطلع انوار ج6
194کثیرًا ما تکون مخالفةً لها، و قد تقع المخالفةُ فی المعنی أیضًا.
و منها: أن یکون مصنّفُ الصّحیح رَویٰ عمّن اختلط، و لم یُبیّن هل سماعُ ذلک الحدیثِ فی هذه الرّوایة قبلَ الاختلاط أو بعدَه؛ فیُبیّنه المستخرِج إمّا تصریحًا، أو بأن یَرویه عنه من طریقِ مَن لم یسمعْ منه إلّا قبلَ الاختلاط.
و منها: أن یروی فی الصّحیح عن مدلِّسٍ بالعَنعَنَة فیَرویه المستخرِجُ بالتّصریح بالسّماع.... .
و منها: أن یکون فی الحدیث مخالفٌ لقاعدة اللّغة العربیّة فیتکلّف لتوجیهه و یتمحّل لِتخریجه، فیجیءُ فی روایة المستخرج علی القاعدة فیُعرف بأنّه هو الصّحیح، و أنّ الّذی فی الصّحیح قد وقع فیه الوَهَمُ من الرّواة.“1 ـ ا ه ببعض اختصار.
نزد عامّه، کتب مسانید، اعتبارشان از کتب صحاح کمتر است
صفحه ٣٢٤: «کتب المسانید دون الکتب الستّة
کتب المسانید2: هی ما أفرد فیه حدیثُ کلِّ صحابیٍّ علیحِدَةٍ، مِن غیرِ نظرٍ للأبواب. و قد جرت عادةُ مصنّفیها أن یجمَعوا فی مُسند کلّ صحابیّ ما یقع لهم من حدیثه، صحیحًا کان أو سقیمًا؛ و لذلک لایسوغ الاحتجاج بما یورَدُ فیها مطلقًا.
قال الحافظ ابنالصّلاح فی مقدّمته:
کتبُ المسانید غیرُ مُلحقةٍ بالکتب الخسمة (الّتی هی: الصّحیحان، و سننُ أبیداود، و سننُ النسائیّ، و جامع الترمذیّ) و ما جری مجراها، فی الاحتجاج بها
- ـ توجیه النظر إلی اُصول الأثر ، ص ١٤١ و ١٤٢. (الأضواء)
- ـ در اصطلاح عامّه، کتب مسانید، مجموعۀ اخباری است که به شخص واحدی منسوب است. (محقّق)
