
مطلع انوار ج6
مباحث روایی تفسیری
جلد ششم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، تحقیقات، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوعِ «درایت الحدیث» و «علوم قرآن و تفسیر» میباشد که گردآوری چنین مباحثی در کنار هم که برخی مزیّن به تحقیقاتِ عمیق مرحوم مؤلّف است، برای اهل علم و فضل شکافندۀ افقی جدیدی در مبانی تفسیری و حدیثی خواهد بود. اهم مباحث این مجلّد، شاملِ: • ابحاث روایی: مباحثی مبسوط پیرامونِ جعل حدیث، تحقیقی دربارۀ شروح صحیفه سجادیه، اثبات سندیتِ توقیع وارد در ماه رجب و پاسخ به شبهات سندی و محتوایی آن، و همچنین متن برخی اجازه نامهها و ذکر احادیث برگزیده. • ابحاث تفسیری و قرآنی: شامل مباحثی پیرامونِ عدم تحریف قرآن، حجیتِ قرائات قرآنی، جمع آوری قرآن، و همچنین مطالب متنوّع تفسیری.
مطلع انوار ج6
196مبتدئین بقول إمام الحنابلة ـ بعد أحمد ـ ابنتیمیّة.
و لیس علینا بعد أن ننقُلَ ما ننقل أن یغضَبَ أحدٌ ممّن یزعُمون فی عصرنا أنّهم من رجال الحدیث؛ لأنّ الحقّ أحقُّ أن یُتَّبع، و ما سَوَّینا هذا الکتابَ إلّا لنُرضِیَ الحقَّ وحده. فإذا ما غَضِب غاضبٌ، فلیکن غضبه من الحقّ لا منّا.
[در کتب مسانید، از شخص کذّاب روایت نمیشود؛ ولی همه روایاتشان هم صحیحه نیست]
قال ابنتیمیّة ـ رحمه الله ـ من کلام له عن أبینُعَیم:
إنّه رَویٰ کثیرًا من الأحادیث الّتی هی ضعیفةٌ، بل موضوعة باتّفاق العلماء. و هو و إن کان حافظًا ثقةً، کثیرَ الحدیث، واسعَ الرّوایةِ، لکن رَویٰ ـ کما هی عادةُ المحدّثین أمثالِه یروون ـ جمیعَ ما فی الباب لأجل المعرفة بذلک، و إن کان لا یُحتجُّ من ذلک إلّا ببعضه.
و النّاسُ فی مصنّفاتهم منهم من لایَروی عمّن یعلم أنّه یکذب، مثلُ: مالک، و شُعبَة، و أحمدبنحنبل. فإنّ هٰؤلاء لایَروون عن شخص لیس بثقةٍ عندهم، و لا یروون حدیثًا یعلمون أنّه عن کَذّابٍ من الّذین یُعرَفون بتعمّد الکذب؛ لکن قد یتّفقُ فیما یَروونه ما یکون صاحبُه أخطأ فیه.
و قد یروی الإمام أحمد و إسحاق و غیرُهما أحادیثَ تکون ضعیفةً عندهم لاتّهام رُواتها بسوءِ الحِفظ و نحو ذلک، لِیُعتبَرَ بها و یُستشهَد بها. فإنّه قد یکون لذلک الحدیثِ ما یَشهَد له أنّه محفوظ، و قد یکون له ما یشهد بأنّه خطاء، و قد یکون صاحبُه کذّابًا فی الباطن لیس مشهورًا بالکذب بل یروی کثیرًا من الصّدق فیُرویٰ حدیثُه.
و کثیرٌ من المصنّفین یعِزّ علیه تمییزُ ذلک علی وجهه بل یَعجِز عن ذلک، فیَروی ما سمِعه کما سمعه؛ و الدَّرَکُ علی غیره لا علیه.1
و قال رحمه الله:
- ـ منهاج السُّنَّة، ج ٤، ص ١٥. (الأضواء)
