مطلع انوار ج6
مباحث روایی تفسیری
جلد ششم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، تحقیقات، یادداشتها و برداشت‌‌های مؤلف از آثار مختلف، در موضوعِ «درایت الحدیث» و «علوم قرآن و تفسیر» می‌باشد که گردآوری چنین مباحثی در کنار هم که برخی مزیّن به تحقیقاتِ عمیق مرحوم مؤلّف است، برای اهل علم و فضل شکافندۀ افقی جدیدی در مبانی تفسیری و حدیثی خواهد بود. اهم مباحث این مجلّد، شاملِ: • ابحاث روایی: مباحثی مبسوط پیرامونِ جعل حدیث، تحقیقی دربارۀ شروح صحیفه سجادیه، اثبات سندیتِ توقیع وارد در ماه رجب و پاسخ به شبهات سندی و محتوایی آن، و همچنین متن برخی اجازه نامه‌ها و ذکر احادیث برگزیده. • ابحاث تفسیری و قرآنی: شامل مباحثی پیرامونِ عدم تحریف قرآن، حجیتِ قرائات قرآنی، جمع آوری قرآن، و همچنین مطالب متنوّع تفسیری.
مطلع انوار ج6
197”و لیس کلُّ ما رواه أحمد فی المسند و غیرُه یکونُ حجّةً عنده؛ بل یَروی ما رواه أهلُ العلم. و شرطُه فی المسند أن لایَرویَ عن المعروفین بالکذب عنده و إن کان فی ذلک ما هو ضعیف... .
و أمّا کتبُ الفضائل فیَروی ما سمعه من شیوخه سَواءٌ کان صحیحًا أو ضعیفًا؛ فإنّه لم یَقصُد أن لایَروی فی ذلک إلّا ما ثبت عنده. ثمّ زاد ابن‌أحمد زیاداتٍ و زاد أبوبکر القطیعی زیاداتٍ، و فی زیادات القطیعی أحادیثُ کثیرةٌ موضوعةٌ.“1»
[مَن حَدَّث عنّی بحدیث یری أنّه کَذِب فهو أحد الکاذبین]
صفحه ٣٢٨: «و لا یحِلُّ لمسلم عالمٍ أن یذکُرَ إلّا ما صحَّ، لئلّا یَشقیٰ فی الدّارین؛ لِما صحّ عن سیّد الثّقلین أنّه قال: ”مَن حَدَّثَ عنّی بحدیثٍ یری أنّه کَذِب فهو أحد الکاذبین.“»
[کلام ابن‌قتیبه درباره مسند احمد]
صفحه ٣٣٠: «و قال ابن‌قُتیبة فی کتاب الاختلاف فی اللّفظ: ”قطع أحمد بن حنبل روایةَ الحدیث قبلَ وفاته بسنینَ کثیرةٍ من سنة ٢٢٨ هجری ـ علی ما یذکره أبوطالب المکّی و غیرُه ـ فدخل فی الرّوایات عنه ما دخل من الأقوال البعیدة عن العلم؛ إمّا مِن سوء الضَّبط، أو مِن سوءِ الفهم، أو تعمُّدِ الکذب.“»
علامات جَرح در روایت
صفحه ٣٣٢: «أسباب الجَرح:
و قال الحافظ ابن‌حَجَر: ”أسبابُ الجرح مختلفةٌ و مَدارُها علی خمسة أشیاءَ:
- ـ منهاج السُّنَّة، ج ٤، ص ٢٧. (الأضواء)