مطلع انوار ج6
مباحث روایی تفسیری
جلد ششم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، تحقیقات، یادداشتها و برداشت‌‌های مؤلف از آثار مختلف، در موضوعِ «درایت الحدیث» و «علوم قرآن و تفسیر» می‌باشد که گردآوری چنین مباحثی در کنار هم که برخی مزیّن به تحقیقاتِ عمیق مرحوم مؤلّف است، برای اهل علم و فضل شکافندۀ افقی جدیدی در مبانی تفسیری و حدیثی خواهد بود. اهم مباحث این مجلّد، شاملِ: • ابحاث روایی: مباحثی مبسوط پیرامونِ جعل حدیث، تحقیقی دربارۀ شروح صحیفه سجادیه، اثبات سندیتِ توقیع وارد در ماه رجب و پاسخ به شبهات سندی و محتوایی آن، و همچنین متن برخی اجازه نامه‌ها و ذکر احادیث برگزیده. • ابحاث تفسیری و قرآنی: شامل مباحثی پیرامونِ عدم تحریف قرآن، حجیتِ قرائات قرآنی، جمع آوری قرآن، و همچنین مطالب متنوّع تفسیری.
مطلع انوار ج6
201یخطُب النّاس فیقول: ”إنّ شرَّ الأُمور محدَثاتُها، و کلّ مُحدَثة بِدعة، و کلّ بدعة ضلالة، و کلّ ضلالة فی النار.“ یُعَرِّض فی ذلک بعثمانَ و عامله الولید.
و روی أنّ عبدالرّحمن بن عَوف ... قال لبعض أصحابه فی المرض الّذی مات فیه: ”عاجِلوه (أی علیًّا) قبلَ أن یطغیٰ مُلکُه.“»
[استدلال رشیدرضا به قاعده‌ای اصولی در عدم جواز تمسّک به حدیث مرفوع]
صفحه ٣٧٩: «”و مِن القواعد الجلیلة المتَّفَق علیها عند علماءِ الأُصول: أنّ طُروءَ الاحتمال فی المرفوع مِن وقائع الأحوال یَکسوها ثوبُ الإجمال، فیَسقُط به الاستدلالُ.“1»
[طلبُ الحدیث بدون فقه و ما نبز به المشتغلون بالحدیث]
صفحه ٣٨٢: «”نُقلت [فقُلت]2 من فوائد أبی‌عمرو أحمد بن محَمَّد النّیسابوری، عن أبی‌تراب محَمَّد بن الفرج، قال: سمعت خالد بن عبدالله الکوفی یقول:
کان فی سِکّة أبی‌بکر بن عیّاش کَلبٌ، إذا رأی صاحبَ مِحبَرةٍ (أی: من الّذین یکتُبون الحدیث) حَمَلَ علیه، فأطعَمَه أصحابُ الحدیث شیئًا فقتلوه!
فخرج أبوبکر، فلما رآه میّتًا قال: إنّا لِلّ‍ه ذهب الّذی کان یأمر بالمعروف و ینهیٰ عن المنکر!
و قال نعیم بن حماد: کان أبوبکر بن عیّاش یبزُق فی أصحاب الحدیث.“3»
- ـ المنار، ج ٢٧، ص ٧٨٤. (الأضواء)
- ـ ما بین المعقوفین من الذهبی فی سِیَر أعلامِ النُبلاء. (محقّق)
- ـ انتهی ما قاله الذهبی فی کتابه: سِیَر أعلامِ النُبلاء فی ترجمة الفقیه المحدث شیخ الإسلام أبی‌بکر ابن عیّاش. (محقّق)