
مطلع انوار ج6
مباحث روایی تفسیری
جلد ششم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، تحقیقات، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوعِ «درایت الحدیث» و «علوم قرآن و تفسیر» میباشد که گردآوری چنین مباحثی در کنار هم که برخی مزیّن به تحقیقاتِ عمیق مرحوم مؤلّف است، برای اهل علم و فضل شکافندۀ افقی جدیدی در مبانی تفسیری و حدیثی خواهد بود. اهم مباحث این مجلّد، شاملِ: • ابحاث روایی: مباحثی مبسوط پیرامونِ جعل حدیث، تحقیقی دربارۀ شروح صحیفه سجادیه، اثبات سندیتِ توقیع وارد در ماه رجب و پاسخ به شبهات سندی و محتوایی آن، و همچنین متن برخی اجازه نامهها و ذکر احادیث برگزیده. • ابحاث تفسیری و قرآنی: شامل مباحثی پیرامونِ عدم تحریف قرآن، حجیتِ قرائات قرآنی، جمع آوری قرآن، و همچنین مطالب متنوّع تفسیری.
مطلع انوار ج6
85سورةً سورةً؟! فقال: إنی رأیت الناسَ قد أعرَضوا عن القرآن و اشتَغَلوا بفِقه أبیحنیفة و مَغازیّ محَمَّد بن إسحاق، فوضعتُ هذا الحدیث حِسبةً.
قربةً إلی الله به رسول الله دروغ میبستند
و قال فی صفحة ١٥٦:
قد ذکر الحاکم و غیره من شیوخ المحدّثین: إنّ رجلًا من الزّهاد انتُدِبَ فی وضع أحادیث فی فضل القرآن و سُوَره، فقیل له: لِمَ فعلتَ هذا؟!
فقال: رأیت النّاس زهدوا فی القرآن؛ فأحبَبتُ أن أُرَغِّبَهم فیه.
فقیل: فإنَّ النَّبیَّ صلّی الله علیه (و آله) و سلّم قال: ” مَن کذبَ علَیَّ مُتعمِّدًا فلیَتبوّأْ مَقعدَه من النّار!“
فقال: أنا ما کَذِبتُ علیه، إنّما کذِبتُ له.
و قال فی التحذیر من الموضوعات: و أعظَمُهم ضَرَرًا قومٌ منسوبون إلی الزهد وَضَعوا الحدیث حِسبةً فیما زعموا، فتقَبّل الناس موضوعاتِهم ثِقةً منهم بهم و رُکونًا إلیهم، فضلّوا و أَضَلّوا.
و سمعتَ (فی صفحة ٢٦٨) قولَ میسرةَ بن عبد ربِّه لمّا قیل له: من أین جئت بهذه الأحادیث؟ قال: وضعتها اُرَغِّبُ الناسَ فیها؛ و قوله: إنّی أحتسِبُ فی ذلک.
و قال الحاکم: ”کان الحسن ـ الرّاوی عن المسیِّب بن واضح ـ ممّن یَضَع الحدیثَ حسبةً.“ (لسان المیزان، مجلّد ٥، صفحة ٢٨٨)
و کان نعیمُ بن حمّاد یضع الحدیثَ فی تقویة السُّنَّة.»
و از صفحه ٢٧٧ تا ٢٨٨ دربارۀ أحادیثی که در مناقب أبوحنیفه و در مثالب او و نیز در مناقب و مثالب شافعی و مالکی و أحمدحنبل ساخته و وضع کردهاند مفصّلاً بحث دارد،1 و خوب نشان میدهد که چگونه هر یک از این طرفداران اینها
- ـ جهت اطلاع بیشتر پیرامون شرح حال ائمه اربعۀ اهل سنت (مالک بن أنس، ابوحنیفه، محمّد بن ادریس شافعی، احمد بن حنبل) به امام شناسی، ج ١٧ ـ ١٦، ص ٣٨٥، به بعد مراجعه شود. (محقّق)
