مطلع انوار ج7

راجع به وزن دینار و درهم شرعی

 یکی از دوستان به وزن دقیق، در نزد زرگر، وزن پهلوی را معادل با ٢٥/٣٦ نخود معین کرد؛ یعنی یک مثقال و نیم و ربع نخود؛ و وزن نیم پهلوی را ٢١ نخود؛ و وزن ربع پهلوی را ٤/١٠ نخود.

 مرحوم صاحب جواهر در زکات جواهر، ادّعای اجماع می‌کند بر آنکه:

 یک دینار طلا یک مثقال شرعی است؛ ولی یک درهم یک مثقال نیست، بلکه مثقال شرعی. و یک درهم ٦ دانق است و هر دانق ٨ حبّه شعیر از جو متوسّط در صغر و کبر و رزانت و خفّت، بنابراین هر درهم ٤٨ حبّۀ شعیر است و هر مثقال شرعی ‌ ٦٨ حبّه شعیر است؛ چون ‌ ٦٨ =  یعنی ستّة و ثمانین و اربعة اسباع حبةً من الشعیر.

 و بعضی که می‌گویند: درهم نصف مثقال و خمس مثقال است، همین است؛ چون:

  = + 

 و مثقال شرعی یک درهم و سه هفتم درهم است، چون:

 درهم +١ = = = = = = مثقال

 و در زکات طلا مثقال شرعی معتبر است، یعنی باید نصاب به بیست مثقال شرعی برسد؛ و در زکات نقره درهم شرعی معتبر است، یعنی باید نصاب به ٢٠٠ درهم شرعی، یعنی به ١٤ = مثقال شرعی برسد؛ و چون مثقال صیرفی مساوی با ١ مثقال شرعی، و مثقال شرعی مثقال صیرفی است؛ بنابراین نصاب طلا ١٥ مثقال صیرفی، و نصاب نقره ١٠٥ مثقال صیرفی است¹.²