مطلع انوار ج7

الإیمان یمنَع من الفتک کما یمنع القید عن التصرّف. و الفتک أن یأتِیَ الرجل صاحبَه و هو غارٌّ غافلٌ، فیشُدَّ علیه فیقتُلَه (یا کز ١٤٣)» ـ انتهی.

 و در نهایة، ابن اثیر جزری گوید:

 «فَتَک، فیه: ـ ”الإیمان قَیَّد الفتک.“ الفتک: أن یأتِیَ الرّجلُ صاحِبَه وهو غارٌّ غافلٌ، فیَشُدَّ علیه فیَقتُلَه؛ و الغیلَة: أن یَخدَعَه ثمّ یَقتُلَه فی مَوضعٍ خَفیّ‌ٍ. و قد تکرّر ذکر الفَتکِ فی الحدیث.»¹

 و در مستدرک حاکم، جلد ٤، صفحه ٣٥٣، وارد است که:

 «أخبَرنا علی بن محمّد عقبة الشّیبانی بالکوفه، حدّثَنا إبراهیمُ بن اسحاق الزُّهری، حدّثنا أسباط بن نصر الهمدانی، حدّثنا إسماعیل بن عبدالرحمن السُّدّی عن أبیه عن أبی‌هریره، قال:

 قال رسولُ الله صلّی الله علیه و آله و سلّم: ”لایَفتِکُ المؤمنُ، الإیمانُ قَیَّدَ الفَتکَ“.» (هذا حدیث صحیح علی شرط مسلم و لم یخرجاه).

 فَتَک از دو باب ضرَب یضرِب و نصَر ینصُر آمده است و دارای چهار مصدر است:

 فَتَک یفتِکُ فَتکًا فِتکًا و فُتکًا و فُتوکًا.

 و در تاریخ طبری، جلد ٧، صفحه ٥٢٥ از طبع دارالمعارف مصر و تحقیق محمّد ابوالفضل ابراهیم، آمده است که: « محمّد نفس زکیّه اجازۀ فتک منصور دوانیقی را نداد.»

 با اسناد خود از أبوهبّار مُزَنیّ آورده است که: «لمّا حجّ أبوجعفر سنةَ أربعین و مائة، حجّ فی تلک السّنة محمّد و إبراهیم إبنا عبدالله و هما متغیّبان. فاجتمعوا بمکّةَ،