جلد هفتم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوعِ «فقه و اصول» میباشد که گردآوری چنین مباحثی در کنار هم که برخی مزیّن به تحقیقاتِ عمیق مرحوم مؤلّف و مرحوم معلّق است، برای اهل علم و فضل شکافندۀ افقی جدیدی در مبانی فقهی و اصولی خواهد بود. مهمترین مباحث این مجلّد: • کیفیت تطهیر اشیاء و لوازم بیمارستان، وجه شهادت به ولایت در اذان و اقامه، عدم جواز فتک و ترور، مباحثی در باب ولایت و حکومت • رسائلی پیرامونِ حرمت غناء، حرمت بازی با شطرنج، حرمت ربا، جواز حق التألیف، عدم جواز قضاوت زنان، استحباب اکیدِ مهرالسنة، جواز طواف به دور قبور اهل بیت علیهمالسلام • مباحثی در فقه اهل سنت و نقد و بررسی آن. • مباحثی در اصول فقه و قواعد فقهیه؛ همچون بررسی احادیث «مَنْ بَلَغ»، و بررسی «حدیث رفع»؛ و دیگر مطالب متنوّع فقهی و اصولی. • و همچنین برگزیده برخی کتب فقهی و اصولی.
مطلع انوار ج7
168«هَجَرَ، فیه: ”لا هِجرةَ بعدَ الفَتح، و لکن جِهادٌ و نیّةٌ.“
و فی حدیثٍ آخر: ”لا تَنقطعُ الهِجرةُ حتّی تَنقطعَ التّوبَة.“
الهِجرَة فی الأصل الاسم من الهَجرِ، ضِدُّ الوَصل. و قد هَجَرُه هَجرًا و هِجرانًا، ثمّ غَلَبَ علی الخُروج من أرضٍ إلی أرضٍ، و ترکِ الأُولی للثّانیة. یُقال منه: هاجَرَ مُهاجَرَةً.
و الهِجرَةُ هِجرَتان: إحداهما الّتی وَعد اللهُ علیها الجَنّة فی قوله: ﴿إِنَّ ٱللَهَ ٱشۡتَرَىٰ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ أَنفُسَهُمۡ وَأَمۡوَٰلَهُم بِأَنَّ لَهُمُ ٱلۡجَنَّةَ﴾؛1 فکان الرجلُ یأتی النبیَّ صلّی الله علیه (و آله) و سلّم، و یَدَعُ أهلَه و مالَه لا یَرجِع فی شیءٍ منه، وَ یَنقطعُ بنفسه إلی مُهاجَرِه؛ و کان النبیُّ صلّی الله علیه (و آله) و سلّم یَکرَه أن یَموت الرّجلُ بالأرض الّتی هاجَرَ منها، فمن ثَمّ قال: ”و لکنّ البائسَ سَعدُ بنُ خَولَة“ یَرثِی له رسولُ الله صلّی الله علیه و آله و سلّم أن مات بمکّة.
و قال حین قَدِم مکّةَ: ”اللهمّ لا تَجعَل مَنایانا بها.“ فلمّا فُتِحَت مکّةُ، صارت دارَ إسلامٍ کالمدینَة، و انقَطَعت الهِجرَة.
و الهِجرة الثّانیة مَن هاجر من الأعراب و غزا مع المسلمین، و لم یَفعَل کما فعل أصحابُ الهِجرَة الأُولی فهو مُهاجِرٌ، و لیس بداخلٍ فی فضل مَن هاجَرَ تلک الهِجرَة، و هو المرادُ بقوله: ”لا تَنقَطِعُ الهِجرةُ حتّی تَنقَطِعَ التَّوبَة.“
فهذا وجه الجمع بین الحدیثین. و إذا أُطلق فی الحدیث ذکرُ الهِجرَتَین، فإنّما یُراد بهما هِجرةُ الحَبَشة وَ هِجرةُ المدینة.» ـ انتهی.2
- سوره التّوبة (٩) آیه ١١١.
- جنگ ١٨، ص ١٢٦ ـ ١٣٢.

