مطلع انوار ج8
کلام (مبدأ و معاد، مَساوی)
جلد هشتم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشت‌‌های مؤلف از آثار مختلف، در «مباحث کلامی» اعم از «مبدأ و معاد، مَساوِی» می‌باشد که گردآوریِ چنین مباحثی همراه با ذکر اسناد و مدارک، راه تتبّع در این موضوعات را برای اهل تحقیق، هموارتر نموده است. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول:مبدأ؛ یادداشتهایی متنوع در مورد توحید پروردگار؛ شامل آیات و روایاتی پیرامون لقاء الله و اسماء الهی و رویت پروردگار و معرفت او و عبودیت حقیقی و همچنین مطالبی متنوع از کتب مختلفِ علمای اسلام. • بخش دوم: معاد و علائم آخرالزمان؛ آیات و روایاتی متنوع در مورد معاد و جهان آخرت، مرگ و قبض روح، قیامت، عینیت جهنم با عمل انسان، همچنین علائم آخرالزمان؛ از قبیل دنیا پرستی مردم آخر الزمان. • بخش سوم؛ مَساوِی؛ مشتمل بر مطالبی متنوّع در نقد اهل سنت و جماعت، و همچنین مَطاعِن خلفای ثلاث و بنی عباس و بنی امیه، نقدِ علما و فقها و همچنین تحلیلِ فِرَق و مذاهبِ اهل سنت و یادداشتهایی پیرامون منع کتاب حدیث، و در نهایت بحثی مفصل پیرامون تقیه.
مطلع انوار ج8
200الخطاء، و لا تجتمع علی الضّلال“ إنّما هو نفیُ الخطاء والضّلالِ عن الأمر الّذی اشتورت فیه الأُمّةُٰ، فقرَّرته باختیارها و اتّفاقِ آرائها. و هذا هو المتبادرُ مِن السّنن لا غیر. أمّا الأمرُ الّذی یراه نفرٌ من الأُمّة فیَنهَضون به ثمّ یتسنَّی لهم إکراهُ أهل الحلّ و العقد علیه فلا دلیلَ علیٰ صوابه، و بیعةُ السقیفة لم تکن عن مشورةٍ، و إنّما قام بها الخلیفةُ الثانی و أبوعبیدة و نفرٌ معهما، ثمّ فاجَؤوا بها أهلَ الحلّ و العقد، و ساعَدَتهم تلک الظروفُ علی ما أرادوا. و أبوبکر یُصرّح بأنّ بیعتَه لم تکن عن مشورةٍ و لا عن رویّةٍ، و ذلک حیث خَطَبَ النّاسَ فی أوائل خلافتِه معتذرًا إلیهم فقال: إنّ بیعتی کانت فَلْتَةً وقی اللهُ شرَّها، و خشیتُ الفتنةَ، الخطبة.1 و عمرُ یَشهَد بذلک علی روؤس الأشهاد فی خطبةٍ خَطَبَها علی المنبر النّبوی یومَ الجمعة فی أواخر خلافتِه، و قد طارت کلّ مطیرٍ، و أخرجها البخاری فی صحیحه.2 و إلیک محلُّ الشّاهد منها بعین لفظهِ قال: ثمّ إنّه بلغنی أنَّ قائلًا3 منکم یقول: والله! لو مات عمرُ بایعتُ فلانًا. فلا یغترّنَّ امرؤٌ أن یقول: إنّما کانت بیعةُ أبی‌بکر
- ـ أخرجها أبوبکر أحمد بن عبدالعزیز الجوهریّ فی کتاب السّقیفة و نقلها ابن أبی‌الحدید، ص 132 من المجلّد الأوّل من شرح النّهج.
- ـ راجعْ من الصّحیح باب رجم الحبلی من الزّنا إذا أحصنت (و هو فی کتاب الحدود و المحاربین من أهل الکفر و الرّدّة) تجد الخطبة مع مقدّماتها [فی] ص 119 من جزئه الرّابع. و أخرجها غیر واحدٍ من أصحاب السّنن و الأخبار: کابن جریر الطّبری فی حوادث سنة 11 من تاریخه، و نقلها ابن أبی‌الحدید، ص 122 من المجلّد الأوّل من شرح النّهج.
- ـ القائل هو ابن الزّبیر و نصُّ مقالته: والله! لو مات عمر لبایعتُ علیًّا، فإنّ بیعة أبی بکر إنّما کانت فلتةً و تمّت. فغضب عمر غضبًا شدیدًا، و خطب هذه الخطبةَ. صرّح بهذا کثیرٌ من شرّاح البخاری فراجع تفسیرَ هذا الحدیث من شرح القَسْطَلانیّ، ص 352 من جزئه الحادی عشر تجده بنقل ذلک عن البلاذری فی الأنساب مُصَرَّحًا بصحّة سنده (علی شرط الشّیخین).