
مطلع انوار ج8
کلام (مبدأ و معاد، مَساوی)
جلد هشتم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در «مباحث کلامی» اعم از «مبدأ و معاد، مَساوِی» میباشد که گردآوریِ چنین مباحثی همراه با ذکر اسناد و مدارک، راه تتبّع در این موضوعات را برای اهل تحقیق، هموارتر نموده است. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول:مبدأ؛ یادداشتهایی متنوع در مورد توحید پروردگار؛ شامل آیات و روایاتی پیرامون لقاء الله و اسماء الهی و رویت پروردگار و معرفت او و عبودیت حقیقی و همچنین مطالبی متنوع از کتب مختلفِ علمای اسلام. • بخش دوم: معاد و علائم آخرالزمان؛ آیات و روایاتی متنوع در مورد معاد و جهان آخرت، مرگ و قبض روح، قیامت، عینیت جهنم با عمل انسان، همچنین علائم آخرالزمان؛ از قبیل دنیا پرستی مردم آخر الزمان. • بخش سوم؛ مَساوِی؛ مشتمل بر مطالبی متنوّع در نقد اهل سنت و جماعت، و همچنین مَطاعِن خلفای ثلاث و بنی عباس و بنی امیه، نقدِ علما و فقها و همچنین تحلیلِ فِرَق و مذاهبِ اهل سنت و یادداشتهایی پیرامون منع کتاب حدیث، و در نهایت بحثی مفصل پیرامون تقیه.
مطلع انوار ج8
213عن الغزالی أنّه أوّلُ کتابٍ صُنِّف فی الإسلام. و الصّوابُ أنّه أوّلُ کتابٍ صَنَّفَه غیرُ الشّیعة من المسلمین، و بعده کتابُ معتمر بن راشد الصّنعانیّ بالیمن، ثمّ موطّأ مالک. و عن مقدّمة فتح الباری أنّ الرّبیعَ بن صبیح أوّلُ مَن جمع، و کان فی آخر عصر التّابعین، و علیٰ کُلٍّ فالإجماعُ مُنعقدٌ علی أنّه لیس لهم فی العصر الأوَّل تألیفٌ1.2
[اوّلین مؤلّف کتاب در اسلام أمیرالمؤمنین علیه السّلام بود]
[المراجعات]:
أمّا علیٌّ و شیعته فقد تصدَّوا لذلک فی العصر الأوَّل، و أوّلُ شیءٍ دَوَّنه أمیرُالمؤمنین کتابَ الله عزّوجلّ؛ فإنّه علیه السّلام بعد فَراغِه مِن تجهیز النّبیّ صلّی الله علیه و آله و سلّم، آلیٰ3 علی نفسه أن لا یرتدی4 إلّا للصّلاة، أو [أنْ] یجمع القرآن، فجَمَعَه مرتّبًا علی حسب النّزول، و أشارَ إلی عامِّه و خاصِّه، و مطلقِه و مقیّدِه، و مُحکمِه و متشابهِه، و ناسخِه و منسوخِه، و عزائمِه و رخصِه، و سننِه و آدابِه، و نَبَّهَ علی أسباب النّزولِ فی آیات [آیاته] البیّنات، و أوضَحَ ما عساه یشکل مِن بعض الجهات.
و کان ابنسیرینَ یقول: لو أصبتُ ذلک الکتابَ کان فیه العلمُ. و قد عَنَی غیرُ واحد من قرَّاء الصّحابة بجمع القرآن، غیر أنّه لم یتسنّ5 لهم أن یجمَعوه علی تنزیله، و لم یودّعوه شیئًا من الرّموز الّتی سمعتَها، فإذَن کان جمعُه علیه السّلام بالتّفسیر أشبَهَ. و
- ـ المراجعات، ص 410.
- ـ جنگ 20، ص 136.
- ـ [آلیٰ إیلاءً: حلف. (محقّق)]
- ـ [إرتدی یرتدی: لبس الرداء. (محقّق)]
- ـ [تسنّی الأمرُ: تهیَّأَ. (محقّق)]
